Klasyfikacja zakładów SEVESO: poziom niski i wysoki ryzyka
Nie każdy zakład to tykająca bomba, ale SEVESO III pozwala dokładnie określić, gdzie wystarczy czujność, a gdzie potrzebny jest plan ewakuacji. Wszystko zależy od ilości i rodzaju substancji niebezpiecznych.
Dyrektywa SEVESO III (2012/18/UE) dzieli zakłady przemysłowe na dwa poziomy ryzyka – ZZR (zakłady o zwiększonym ryzyku) i ZDR (zakłady o dużym ryzyku). Podział ten stanowi podstawę całego systemu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym w Unii Europejskiej.
1. Dwa poziomy ryzyka
Klasyfikacja zależy od ilości i charakteru substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie, zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy SEVESO III:
- Zakład o Zwiększonym Ryzyku (ZZR) – przechowuje ilości substancji przekraczające niższy próg,
- Zakład o Dużym Ryzyku (ZDR) – przekracza wyższy próg ilościowy.
Progi są różne w zależności od substancji – np. dla amoniaku to 50 ton (ZZR) i 200 ton (ZDR).
2. Obowiązki zakładów ZZR
Zakłady o zwiększonym ryzyku muszą m.in.:
- zgłosić działalność do właściwych organów (WIOŚ, PSP, wojewoda),
- opracować politykę zapobiegania awariom przemysłowym (PZA),
- prowadzić analizę zagrożeń i wprowadzić system zarządzania bezpieczeństwem,
- informować lokalne władze i ludność o rodzaju prowadzonej działalności.
3. Obowiązki zakładów ZDR
Zakłady o dużym ryzyku podlegają rozszerzonym obowiązkom, w tym:
- sporządzeniu i zatwierdzeniu Raportu o bezpieczeństwie,
- opracowaniu wewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego,
- współpracy z wojewodą przy tworzeniu zewnętrznego planu awaryjnego,
- regularnym audytom, ćwiczeniom i przeglądom systemów zabezpieczeń.
Zakłady ZDR są też objęte częstszymi kontrolami i obowiązkiem przekazywania danych o substancjach do rejestrów publicznych.
4. Procedura zmiany klasyfikacji
Jeśli zakład zmienia profil działalności, zwiększa produkcję lub magazynuje nowe substancje, musi ponownie dokonać oceny ryzyka i – w razie potrzeby – zmienić klasyfikację. Zmiany te wymagają zgłoszenia i aktualizacji dokumentacji SEVESO, w tym raportów i planów awaryjnych.
5. Nadzór i kontrola
Organy nadzoru (WIOŚ, PSP, wojewoda) prowadzą kontrole i audyty, których częstotliwość zależy od poziomu ryzyka:
- ZZR – co najmniej raz na 3 lata,
- ZDR – co najmniej raz na 1 rok.
Wyniki kontroli są publikowane w rejestrach dostępnych publicznie, zgodnie z zasadą przejrzystości SEVESO III.
6. Znaczenie klasyfikacji
Podział na ZZR i ZDR pozwala racjonalnie zarządzać ryzykiem, proporcjonalnie do jego skali. Dzięki temu przepisy nie obciążają nadmiernie mniejszych zakładów, a jednocześnie zapewniają pełną kontrolę nad największymi źródłami zagrożeń chemicznych.
Podsumowanie
Klasyfikacja zakładów SEVESO to nie etykieta, lecz narzędzie bezpieczeństwa. Pozwala państwu i społeczeństwu wiedzieć, które miejsca wymagają szczególnej uwagi – zanim coś się wydarzy, a nie po fakcie. Opracowanie redakcyjne.