Informowanie społeczeństwa i ostrzeganie w ramach Dyrektywy SEVESO III

Nie każdy mieszka obok fabryki, ale każdy ma prawo wiedzieć, co się za jej płotem dzieje. SEVESO III stawia na przejrzystość – zanim coś wybuchnie, nie po fakcie.

Dyrektywa SEVESO III (2012/18/UE) wprowadza zasadę, że mieszkańcy terenów zagrożonych awariami przemysłowymi muszą być informowani o ryzyku i wiedzieć, jak się zachować w razie zagrożenia. To nie tylko obowiązek administracyjny – to filar zaufania między przemysłem, państwem a społeczeństwem.

1. Prawo do informacji

Każdy obywatel Unii Europejskiej ma prawo do:

• informacji o zakładach objętych przepisami SEVESO,
• danych o przechowywanych tam substancjach niebezpiecznych,
• znajomości zasad zachowania w przypadku awarii,
• wiedzy o tym, jakie służby są odpowiedzialne za reagowanie.

Te dane muszą być publicznie dostępne – w formie broszur, stron internetowych, aplikacji mobilnych czy tablic informacyjnych.

2. Obowiązki władz lokalnych i operatorów

Operator zakładu o dużym ryzyku (ZDR) ma obowiązek dostarczyć mieszkańcom informacji o potencjalnych zagrożeniach oraz środkach bezpieczeństwa. Władze lokalne z kolei muszą aktualizować te informacje co najmniej raz na 5 lat i w razie zmian wprowadzać korekty natychmiast.

3. Treść informacji przekazywanych mieszkańcom

Zgodnie z załącznikiem V do dyrektywy SEVESO III, informacje te obejmują m.in.:

• nazwę i adres zakładu,
• nazwę przedsiębiorcy,
• charakter działalności przemysłowej,
• nazwa i klasyfikacja substancji niebezpiecznych,
• opis możliwych zagrożeń dla zdrowia i środowiska,
• wskazówki dotyczące postępowania w razie alarmu.

4. Ostrzeganie w czasie rzeczywistym

Dyrektywa wymaga, by system ostrzegania był szybki i skuteczny. W Polsce działa on w oparciu o:

• RCB Alert – system SMS-owego powiadamiania obywateli,
• syreny alarmowe i komunikaty radiowo-telewizyjne,
• aplikacje miejskie z geolokalizacją zagrożeń.

W przypadku awarii w zakładzie SEVESO, ostrzeżenie musi być przekazane niezwłocznie po potwierdzeniu zagrożenia.

5. Konsultacje społeczne i udział obywateli

SEVESO III gwarantuje mieszkańcom prawo uczestnictwa w:

• procedurach wydawania pozwoleń dla zakładów SEVESO,
• konsultacjach dotyczących planów zagospodarowania przestrzennego w pobliżu takich zakładów,
• ocenie ryzyka w ramach decyzji środowiskowych.

To realizacja unijnej zasady „public participation” – nic o nas bez nas.

6. Edukacja i budowanie świadomości

Dyrektywa zachęca państwa członkowskie do prowadzenia kampanii edukacyjnych o ryzyku chemicznym. W Polsce takie działania realizują m.in. PSP, WIOŚ, RDOŚ oraz lokalne urzędy, często we współpracy z mediami i szkołami.

Podsumowanie

Bez zaufania nie ma bezpieczeństwa. Dlatego SEVESO III nie tylko reguluje zawory i ciśnienie w reaktorach, ale też – w pewnym sensie – ciśnienie społeczne. Informowanie obywateli to nie uciążliwy obowiązek, lecz inwestycja w spokój i odpowiedzialność wspólnoty. Opracowanie redakcyjne.