Zakres substancji ograniczonych w Dyrektywie RoHS i ich dopuszczalne stężenia
RoHS to nie zakaz elektroniki, lecz zakaz toksyn — różnica istotna dla całej branży.
Dyrektywa 2011/65/UE (RoHS – Restriction of Hazardous Substances) wprowadza precyzyjne ograniczenia dotyczące zawartości substancji niebezpiecznych w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Jej głównym celem jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed toksycznymi składnikami obecnymi w produktach codziennego użytku.
Podstawowe substancje objęte ograniczeniem
Dyrektywa ogranicza stosowanie sześciu kluczowych substancji chemicznych, których użycie w elektronice było dotąd powszechne:
| Substancja | Maksymalne stężenie (waga/waga) | Typowe zastosowania przed wprowadzeniem RoHS |
|---|---|---|
| Ołów (Pb) | 0,1% | Luty, szkło, przewody, ekrany CRT |
| Rtęć (Hg) | 0,1% | Świetlówki, czujniki, włączniki |
| Kadm (Cd) | 0,01% | Baterie, pigmenty, półprzewodniki |
| Chrom sześciowartościowy (Cr⁶⁺) | 0,1% | Powłoki antykorozyjne, metalizacja |
| Polibromowane bifenyle (PBB) | 0,1% | Retardanty płomienia w tworzywach |
| Polibromowane etery difenylowe (PBDE) | 0,1% | Izolacje kabli, obudowy komputerów |
Nowelizacja – ftalany pod kontrolą
W 2015 roku (Dyrektywa delegowana 2015/863/UE) lista substancji została rozszerzona o cztery ftalany – plastyfikatory stosowane w kablach i tworzywach sztucznych:
- DEHP (bis(2-etyloheksylo)ftalan)
- BBP (ftalan benzylobutylu)
- DBP (ftalan dibutylu)
- DIBP (ftalan diizobutylu)
Każdy z nich objęty jest limitem 0,1% wagowo w materiale jednorodnym.
Dlaczego akurat te substancje?
Wybór ograniczonych związków wynika z ich właściwości toksykologicznych:
- metale ciężkie – bioakumulacja i toksyczność dla układu nerwowego,
- chrom (VI) – działanie rakotwórcze i korozyjne,
- bromowane retardanty – trwałość i toksyczne produkty spalania,
- ftalany – zaburzenia hormonalne i wpływ na układ rozrodczy.
Dopuszczalne poziomy i kontrola jakości
Limity określone przez RoHS odnoszą się do materiału jednorodnego (np. lut, izolacja kabla, plastikowa część), a nie całego urządzenia. Oznacza to konieczność analizy każdego składnika osobno. Weryfikacja odbywa się poprzez badania laboratoryjne (np. XRF, ICP-MS), a producenci muszą posiadać dokumentację potwierdzającą zgodność.
Podsumowanie
RoHS to lista krótsza niż skład batonika, ale o ogromnym znaczeniu. Dzięki precyzyjnym limitom UE skutecznie ograniczyła emisje metali ciężkich i toksyn, jednocześnie wymuszając rozwój czystych, nowoczesnych materiałów w elektronice. Opracowanie redakcyjne.
