Monitorowanie i raportowanie emisji w systemie IED

W IED nie wystarczy „być ekologicznym” – trzeba to jeszcze udowodnić liczbami. Bo tam, gdzie kończą się deklaracje, zaczynają się wykresy, czujniki i raporty do Komisji Europejskiej.

Dyrektywa IED (2010/75/UE) nakłada na prowadzących instalacje przemysłowe obowiązek ciągłego monitorowania emisji oraz przekazywania danych o ich wielkości i składzie do organów krajowych oraz unijnych. Dzięki temu możliwe jest bieżące śledzenie wpływu przemysłu na środowisko i weryfikacja przestrzegania limitów wynikających z pozwoleń zintegrowanych.

1. Cele monitorowania emisji

System monitoringu ma zapewnić:

• wiarygodne dane o rzeczywistych emisjach z instalacji,
• wczesne wykrywanie nieprawidłowości i awarii,
• podstawę do raportowania w systemach krajowych i unijnych (np. E-PRTR, BDO),
• transparentność wobec społeczeństwa i administracji.

2. Zakres monitorowania

Zakłady objęte IED muszą prowadzić regularne pomiary emisji do:

• powietrza – np. SO₂, NOₓ, pyłów, metali ciężkich, LZO,
• wody – np. substancji organicznych, azotu, fosforu, metali, chlorków,
• gleby – przy magazynowaniu i składowaniu odpadów,
• hałasu i wibracji – jeśli są objęte pozwoleniem zintegrowanym.

Pomiary mogą być wykonywane ciągle (online) lub okresowo przez akredytowane laboratoria.

3. Metodyka pomiarów

IED wymaga, aby pomiary były prowadzone zgodnie z uznanymi normami europejskimi (EN) lub krajowymi równoważnikami. Każda instalacja musi opracować plan monitoringu, który opisuje:

• rodzaje i częstotliwość pomiarów,
• lokalizację punktów pomiarowych,
• metody analityczne i granice wykrywalności,
• procedury kontroli jakości i kalibracji sprzętu.

4. Raportowanie wyników

Operatorzy instalacji są zobowiązani do cyklicznego raportowania wyników pomiarów do właściwych organów krajowych. Dane te są następnie przekazywane do systemu E-PRTR (European Pollutant Release and Transfer Register), gdzie publikowane są w formie otwartych danych. Raporty te zawierają:

• ilość zanieczyszczeń emitowanych do powietrza, wody i gleby,
• ilość przekazywanych odpadów i ścieków,
• opis zastosowanych metod monitoringu,
• informację o przekroczeniach i działaniach naprawczych.

5. Kontrole i audyty środowiskowe

Organy administracji (np. WIOŚ) przeprowadzają kontrole i audyty weryfikujące poprawność danych raportowanych przez przedsiębiorstwa. W przypadku niezgodności mogą nałożyć kary lub nakazać powtórzenie pomiarów. W najnowszej rewizji IED przewiduje się również obowiązek instalacji czujników online i publicznego udostępniania danych o emisjach w czasie rzeczywistym.

6. Transparentność danych

Dane z raportów IED i E-PRTR są dostępne publicznie – każdy obywatel może sprawdzić, jakie emisje generuje konkretna fabryka w jego regionie. To realizacja zasady „prawo do informacji o środowisku” wynikającej z Konwencji z Aarhus.

Podsumowanie

Monitorowanie emisji w ramach IED to system naczyń połączonych – technologia, prawo i odpowiedzialność. Bo dziś liczy się nie tylko to, ile fabryka produkuje, ale też ile wypuszcza w powietrze – i czy ma na to liczby, a nie wymówki. Opracowanie redakcyjne.