Systemy zwrotu, zbiórki i odzysku opakowań – przykłady i rozwiązania krajowe
Jak kraje UE organizują obieg opakowań – od butelki po recykling.
Dyrektywa 94/62/WE zobowiązuje państwa członkowskie do wdrażania efektywnych systemów zwrotu, zbiórki i odzysku opakowań. Ich celem jest zapewnienie, by zużyte opakowania trafiały do recyklingu lub ponownego użycia, a nie na wysypiska.
Systemy zwrotu i depozytu
W wielu krajach europejskich funkcjonują systemy kaucyjne, które zachęcają konsumentów do oddawania opakowań po napojach. Butelki i puszki są zwracane w automatach lub punktach handlowych, a kaucja – odzyskiwana. Przykłady wdrożeń:
- Niemcy (Pfand) – jeden z najbardziej rozwiniętych systemów depozytowych na świecie; poziom zwrotu opakowań przekracza 95%.
- Szwecja – system Returpack obejmuje puszki i butelki PET, a uzyskane surowce trafiają bezpośrednio do producentów.
- Litwa – wprowadzenie systemu kaucyjnego podniosło poziom recyklingu butelek PET z 34% do ponad 90% w ciągu trzech lat.
Systemy selektywnej zbiórki
Dyrektywa wymaga, by każde państwo zapewniło konsumentom dostęp do selektywnej zbiórki opakowań z papieru, szkła, metalu i plastiku. Systemy te opierają się na trzech filarach:
- kolorowe pojemniki w przestrzeni publicznej i przy posesjach,
- punkty selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK),
- współpraca z producentami i samorządami w zakresie finansowania odbioru i przetwarzania.
Organizacje odzysku
W większości krajów UE działają organizacje odzysku opakowań (PRO – Producer Responsibility Organisations), które w imieniu producentów zarządzają zbiórką i recyklingiem. W Polsce tę funkcję pełnią m.in. Rekopol, Interseroh i Eko-Punkt. PRO rozliczają producentów z realizacji poziomów odzysku i przekazują dane do BDO.
Nowe technologie w logistyce odpadów
Nowoczesne systemy wykorzystują cyfrowe paszporty opakowań, RFID oraz blockchain, co umożliwia pełną identyfikację opakowania w całym cyklu życia – od produkcji po recykling. Takie rozwiązania zwiększają przejrzystość i ograniczają nadużycia.
Podsumowanie
Efektywna zbiórka i zwrot opakowań to klucz do realizacji celów Dyrektywy 94/62/WE. Wdrażanie zintegrowanych systemów zwrotu, współpraca producentów i samorządów oraz nowe technologie sprawiają, że opakowania stają się surowcem, a nie odpadem. Opracowanie redakcyjne.
