Recykling i odzysk surowców z urządzeń elektronicznych
Elektronika nie znika — zmienia formę. W starym laptopie kryje się więcej miedzi niż w kopalni.
Dyrektywa 2012/19/UE (WEEE – Waste Electrical and Electronic Equipment) ustanawia jasne zasady dotyczące odzysku i recyklingu zużytego sprzętu. Jej celem jest zamknięcie obiegu surowców i maksymalne ograniczenie ilości elektroodpadów trafiających na składowiska.
Hierarchia postępowania z elektroodpadami
Zgodnie z Dyrektywą WEEE, przetwarzanie sprzętu odbywa się według hierarchii:
- zapobieganie powstawaniu odpadów,
- ponowne użycie całych urządzeń lub ich części,
- odzysk surowców poprzez recykling,
- odzysk energii,
- unieszkodliwianie pozostałości.
Najwyżej w tej hierarchii znajduje się ponowne użycie – naprawa, odnowienie lub modernizacja sprzętu. Dopiero gdy to niemożliwe, następuje recykling materiałowy.
Surowce odzyskiwane z WEEE
Sprzęt elektroniczny to prawdziwa kopalnia cennych surowców. Z urządzeń odzyskuje się m.in.:
- metale nieżelazne – miedź, aluminium, cynk,
- metale szlachetne – złoto, srebro, pallad, platyna,
- żelazo i stal,
- tworzywa sztuczne, szkło i ceramikę,
- komponenty elektroniczne do ponownego wykorzystania.
Niektóre elementy (np. płyty główne, kondensatory, kable) zawierają pierwiastki ziem rzadkich, których odzysk staje się priorytetem strategicznym UE.
Nowoczesne technologie recyklingu
Dyrektywa promuje stosowanie innowacyjnych technologii, takich jak separacja optyczna, hydrometalurgia i bioługowanie, które zwiększają efektywność odzysku. Nowe zakłady przetwarzania stosują roboty do demontażu oraz systemy identyfikacji materiałowej oparte na czujnikach spektrometrycznych.
Efektywność recyklingu – wskaźniki
WEEE określa minimalne poziomy odzysku i recyklingu dla różnych kategorii sprzętu. Dla dużych urządzeń AGD to co najmniej 80% odzysku i 75% recyklingu, dla sprzętu IT i telekomunikacyjnego – 70% i 50%, a dla lamp fluorescencyjnych – 80% i 70%.
Znaczenie dla gospodarki cyrkularnej
Recykling WEEE wpisuje się w strategię Europejskiego Zielonego Ładu i gospodarki o obiegu zamkniętym (circular economy). Odzysk surowców z elektroodpadów zmniejsza zapotrzebowanie na eksploatację kopalń, redukuje emisje CO₂ i ogranicza ilość odpadów niebezpiecznych.
Podsumowanie
Dyrektywa WEEE pokazuje, że w każdej odpadniętej klawiaturze i telefonie kryje się potencjał surowcowy. Recykling elektroniki to nie koniec cyklu życia sprzętu — to jego nowe otwarcie w gospodarce cyrkularnej. Opracowanie redakcyjne.
