Wymagania dotyczące trwałości i możliwości naprawy produktów w ErP

Unia Europejska mówi jasno: sprzęt ma działać dłużej niż gwarancja — i dać się rozkręcić, zanim trafi na złom.

Dyrektywa 2009/125/WE (ErP – Energy-related Products) wprowadziła do prawa unijnego zasady, które mają zakończyć erę jednorazowych urządzeń. Od pralek po odkurzacze – każdy produkt ma być nie tylko energooszczędny, ale też trwały i możliwy do naprawy.

Trwałość jako standard projektowania

Producenci muszą projektować produkty tak, by ich kluczowe elementy — silniki, zawory, łożyska, uszczelki czy moduły elektroniczne — wytrzymywały wielokrotnie dłuższe cykle pracy niż minimalne wymagania bezpieczeństwa. Dla przykładu, pralka musi działać poprawnie przez minimum 2500 cykli prania, a zmywarka — przez co najmniej 10 lat typowego użytkowania.

Prawo do naprawy

Od 2021 roku w UE obowiązuje pakiet rozporządzeń wykonawczych do ErP, które wprowadziły tzw. Right to Repair – prawo do naprawy. W praktyce oznacza to, że:

• producenci muszą zapewnić dostęp do części zamiennych przez minimum 7–10 lat,
• instrukcje naprawy muszą być dostępne dla serwisów i użytkowników profesjonalnych,
• części powinny dać się wymienić przy użyciu podstawowych narzędzi,
• demontaż nie może wymagać niszczenia obudowy ani stosowania klejów trwale łączących elementy.

Dzięki temu sprzęt nie trafia na wysypisko z powodu drobnej awarii.

Nowe wskaźniki naprawialności

Komisja Europejska wprowadza system oceny wskaźnika naprawialności (Repairability Index), który ma być widoczny na etykietach produktów. Skala od 1 do 10 informuje, jak łatwo i tanio można naprawić dany sprzęt. Francja wprowadziła już taki obowiązek krajowo, a UE planuje wdrożyć go w całej Wspólnocie.

Korzyści dla środowiska i użytkowników

Większa trwałość to mniej odpadów i mniejszy ślad węglowy. Według danych UE, wydłużenie życia urządzenia o zaledwie 1 rok pozwala ograniczyć jego całkowity wpływ środowiskowy nawet o 20–25%. Konsumenci zyskują zaś realne oszczędności – bo naprawa kosztuje znacznie mniej niż wymiana sprzętu.

Podsumowanie

Dyrektywa ErP przywraca sens dawnemu powiedzeniu: „napraw, nie wyrzucaj”. Dzięki niej trwałość i naprawialność stają się nowymi wyznacznikami jakości – a nie tylko dodatkiem w folderze reklamowym producenta. Opracowanie redakcyjne.