Zużyte baterie i akumulatory – małe źródło energii, duże źródło odpadów
Zużyte baterie i akumulatory – małe źródło energii, duże źródło odpadów
Baterie i akumulatory zasilają nasze telefony, laptopy, auta i urządzenia domowe. Po zużyciu stają się jednak odpadem niebezpiecznym, który nie może trafić do zwykłego kosza. Dyrektywa 2008/98/WE oraz przepisy szczegółowe dotyczące baterii określają zasady ich selektywnej zbiórki, recyklingu i odzysku metali.
Jakie baterie i akumulatory stają się odpadem?
Do tej grupy zaliczamy m.in.:
- baterie jednorazowe (cynkowo-węglowe, alkaliczne),
- baterie guzikowe (np. zegarkowe),
- akumulatory przenośne (NiMH, Li-ion, Li-Pol),
- akumulatory samochodowe (ołowiowo-kwasowe),
- baterie i pakiety z laptopów, telefonów, elektronarzędzi oraz pojazdów elektrycznych.
Dlaczego baterie są groźne dla środowiska?
Zużyte baterie i akumulatory zawierają m.in. ołów, kadm, nikiel, lit, kobalt oraz elektrolity, które mogą:
- zanieczyszczać glebę i wody gruntowe,
- powodować zatrucia u ludzi i zwierząt,
- gromadzić się w łańcuchu pokarmowym.
Z tego powodu prawo unijne klasyfikuje je jako odpady niebezpieczne, wymagające specjalnego traktowania.
Obowiązki wynikające z dyrektywy 2008/98/WE
Dyrektywa ramowa o odpadach, wraz z przepisami sektorowymi o bateriach, nakłada na państwa członkowskie obowiązek:
- wprowadzenia systemu selektywnej zbiórki zużytych baterii i akumulatorów,
- zakazu ich wyrzucania do odpadów komunalnych,
- zapewnienia sieci punktów zbiórki (sklepy, PSZOK-i, szkoły, urzędy),
- organizacji systemów recyklingu i odzysku metali,
- prowadzenia ewidencji i raportowania w systemie BDO.
Rozszerzona odpowiedzialność producenta (EPR)
Producenci i importerzy baterii oraz akumulatorów są zobowiązani do:
- rejestracji w odpowiednich rejestrach (np. BDO),
- finansowania systemu zbiórki i recyklingu,
- oznaczania produktów symbolem przekreślonego kosza,
- osiągania określonych poziomów zbiórki i recyklingu.
Gdzie oddać zużyte baterie i akumulatory?
W praktyce zużyte baterie można oddać do:
- punktów zbiórki w sklepach sprzedających baterie,
- PSZOK-ów (Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych),
- szkół i instytucji biorących udział w programach zbiórki,
- serwisów i warsztatów (w przypadku akumulatorów samochodowych).
Recykling baterii i akumulatorów
W wyspecjalizowanych zakładach zużyte baterie są:
- sortowane według typu i składu chemicznego,
- mechanicznie rozdrabniane w atmosferze kontrolowanej,
- poddawane procesom hydrometalurgicznym lub pirometalurgicznym,
- rozdzielane na frakcje metali (np. ołów, nikiel, kobalt, lit) i inne materiały.
Odzyskane metale trafiają z powrotem do przemysłu, m.in. do produkcji nowych baterii i komponentów elektronicznych.
Bezpieczeństwo i ryzyko pożarowe
Szczególną uwagę zwraca się na zużyte akumulatory litowo-jonowe, które przy niewłaściwym magazynowaniu lub uszkodzeniu mogą stanowić ryzyko pożaru lub wybuchu. Dlatego:
- nie należy ich zgniatać ani przebijać,
- powinny być przechowywane w suchym, chłodnym miejscu,
- należy je przekazywać wyłącznie do oficjalnych punktów zbiórki.
Podsumowanie
Zużyte baterie i akumulatory to małe, ale bardzo istotne źródło odpadów niebezpiecznych. Dyrektywa 2008/98/WE oraz system rozszerzonej odpowiedzialności producenta sprawiają, że zamiast zanieczyszczać środowisko, stają się one źródłem cennych surowców wracających do obiegu gospodarczego.
Opracowanie redakcyjne.
