Bezpłatne przydziały uprawnień w EU ETS – zasady i ograniczenia
Bezpłatne przydziały uprawnień do emisji CO₂ przez lata łagodziły skutki systemu EU ETS dla przemysłu. Dziś coraz wyraźniej widać, że ich rola maleje, a sam mechanizm traktowany jest jako rozwiązanie przejściowe, a nie stały element systemu.
Dlaczego wprowadzono bezpłatne przydziały
Bezpłatne przydziały miały chronić przedsiębiorstwa przed nagłym wzrostem kosztów emisji oraz ograniczać ryzyko przenoszenia produkcji poza Unię Europejską. Mechanizm ten miał dać czas na dostosowanie się do nowych realiów emisyjnych.
Carbon leakage jako kluczowe pojęcie
Jednym z głównych argumentów za bezpłatnymi przydziałami jest ryzyko tzw. ucieczki emisji, czyli przenoszenia produkcji do krajów o mniej restrykcyjnych regulacjach klimatycznych. Sektory szczególnie narażone na to zjawisko były uprzywilejowane w systemie.
Benchmarki jako podstawa przydziału
Wysokość bezpłatnych przydziałów nie zależy od rzeczywistych emisji instalacji, lecz od benchmarków emisyjnych. Oznacza to, że premiowane są instalacje bardziej efektywne, a mniej efektywne muszą dokupować uprawnienia już na starcie.
Warunki uzyskania bezpłatnych uprawnień
Aby otrzymać bezpłatne przydziały, przedsiębiorstwo musi spełnić określone warunki, w tym prawidłowo raportować dane historyczne oraz utrzymywać produkcję na zadeklarowanym poziomie. Spadek aktywności instalacji może skutkować ograniczeniem przydziałów.
Ograniczenia i stopniowe wygaszanie
Reformy systemu EU ETS przewidują stopniowe ograniczanie znaczenia bezpłatnych przydziałów. Wraz z rozwojem mechanizmu CBAM ich rola będzie malała, a koszt emisji coraz częściej będzie musiał być pokrywany w pełni przez przedsiębiorstwo.
Bezpłatne przydziały a realne emisje
W praktyce bezpłatne przydziały rzadko pokrywają całość rzeczywistych emisji instalacji. Oznacza to, że nawet firmy korzystające z tego mechanizmu muszą liczyć się z koniecznością zakupu dodatkowych uprawnień na rynku.
Dlaczego nie warto na nich polegać
Bezpłatne przydziały nie powinny być traktowane jako trwały element strategii biznesowej. Ich stopniowe wygaszanie sprawia, że firmy, które nie inwestują w ograniczanie emisji, narażają się na rosnące koszty i utratę konkurencyjności. Opracowanie redakcyjne.
