System prawny Unii Europejskiej – kto tu naprawdę rządzi?
Porządek prawny Unii Europejskiej to skomplikowana konstrukcja, w której nawet prawnicy czasem potrzebują GPS-a. A więc: czy ktoś stoi ponad prawem UE? Sprawdźmy hierarchię z lekkim przymrużeniem oka.
| Poziom | Kto lub co tu rządzi | Komentarz (z humorem prawniczym) |
|---|---|---|
| Prawo pierwotne UE | Traktaty (TUE, TFUE, Euratom) | Europejska „konstytucja” — fundament wszystkiego. Bez zgody wszystkich państw nic tu nie ruszysz, nawet jeśli bardzo chcesz. |
| Prawo pochodne UE | Rozporządzenia, dyrektywy, decyzje | Rozporządzenie mówi: „Stosuj mnie od jutra”, a dyrektywa: „Masz czas, ale i tak zrobisz po mojemu”. |
| Prawo krajowe | Konstytucje i ustawy państw członkowskich | Tutaj zaczyna się taniec interpretacyjny: TSUE mówi jedno, a krajowe trybunały drugie — i wszyscy twierdzą, że mają rację. |
| Prawo międzynarodowe publiczne | ONZ, Rada Europy, umowy międzynarodowe | UE też musi trzymać fason w świecie — prawa człowieka, Karta ONZ, konwencje. Bo reputacja jest jak wino: trudno ją zrobić, łatwo zepsuć. |
| Zasady ogólne prawa i prawa człowieka | Karta Praw Podstawowych UE, EKPC | Nawet Komisja nie stoi ponad człowiekiem — choć czasem prawnicy z Brukseli wyglądają, jakby chcieli zbudować osobny świat z paragrafów. |
Opracowanie redakcyjne.