Roczne sprawozdanie SZWO i F-gazów (BDS)
Obowiązek corocznego raportowania ilości substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO) i fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) przez operatorów, importerów i podmioty prowadzące obrót.
- Termin: do 28 lutego każdego roku
- Podstawa: Ustawa z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 177) + Rozporządzenie (UE) 2024/573
- Kogo dotyczy: operatorzy urządzeń zawierających SZWO/F-gazy, importerzy, eksporterzy, recyklerzy i serwisanci
1. Podstawa prawna i zakres
Ustawa o SZWO i F-gazach wdraża przepisy unijne dotyczące ograniczania emisji fluorowanych gazów cieplarnianych i substancji zubożających warstwę ozonową. Obowiązek raportowania danych o przywozie, wywozie, odzysku, regeneracji i unieszkodliwianiu dotyczy wszystkich podmiotów wprowadzających lub stosujących te substancje na rynku.
Systemem właściwym do raportowania jest Baza Danych Sprawozdań (BDS) prowadzona przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
2. Kogo i kiedy dotyczy
- Podmioty:
- Operatorzy urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających F-gazy,
- Importerzy i eksporterzy substancji,
- Podmioty prowadzące odzysk i recykling,
- Podmioty prowadzące serwis lub demontaż urządzeń.
- Termin: do 28 lutego za rok poprzedni.
- Adresat: BDS (MKiŚ).
3. Co musi zawierać sprawozdanie
- Dane identyfikacyjne podmiotu i numer certyfikatu F-gazowego (jeśli wymagany).
- Ilości przywiezionych, wywiezionych, odzyskanych, zniszczonych lub zużytych substancji.
- Dane o urządzeniach zawierających SZWO/F-gazy (liczba, typ, ładunek).
- Informacje o prowadzonych pracach serwisowych i regeneracyjnych.
- Sposób zagospodarowania odzyskanych substancji (odzysk, regeneracja, unieszkodliwienie).
4. Jak złożyć i gdzie
- Forma: elektroniczna, wyłącznie przez BDS (https://bds.mos.gov.pl).
- Wymagania: konto w systemie, aktualne dane podmiotu i certyfikaty.
- Archiwizacja: dokumentacja źródłowa (np. karty CRO, faktury, protokoły odzysku) przechowywana min. 5 lat.
5. Progi i zakres obowiązku
Obowiązek dotyczy praktycznie wszystkich podmiotów operujących urządzeniami zawierającymi SZWO/F-gazy powyżej określonych progów ekwiwalentu CO₂:
- ≥ 5 ton CO₂e → obowiązek kontroli szczelności,
- ≥ 50 ton CO₂e → kontrola z systemem alarmowym,
- ≥ 500 ton CO₂e → system automatycznego wykrywania wycieków.
6. Sankcje i odpowiedzialność
Brak złożenia sprawozdania w terminie lub przekazanie niepełnych danych może skutkować administracyjną karą pieniężną od 600 zł do 30 000 zł. Za poważne naruszenia grozi wstrzymanie działalności i cofnięcie certyfikatu F-gazowego.
7. Najczęstsze błędy i pro-tipy
- Nieprawidłowe przeliczenia na ekwiwalent CO₂ → zawsze stosuj współczynniki GWP z rozporządzenia UE.
- Brak powiązania z CRO → dane w BDS muszą być spójne z kartami urządzeń.
- Niepełna archiwizacja → dokumenty źródłowe mogą być kontrolowane przez WIOŚ i MKiŚ.
8. Mini-checklista
- [ ] Konto w BDS aktywne
- [ ] Dane o substancjach i urządzeniach zebrane
- [ ] Przeliczenia CO₂e wykonane poprawnie
- [ ] Sprawozdanie wysłane do 28 lutego
- [ ] Dokumentacja archiwizowana 5 lat
Uwaga: dane w BDS powinny być spójne z CRO — rozbieżności mogą skutkować kontrolą i sankcjami.
