Kontrole szczelności urządzeń z F-gazami
Urządzenia zawierające F-gazy muszą przechodzić regularne kontrole szczelności — nie tylko po to, by nie uciekał czynnik chłodniczy, ale też by nie uciekały… pieniądze w formie kar. Im większy ładunek CO₂e, tym częściej trzeba zaglądać pod pokrywę.
- Termin: zależny od ładunku CO₂e — od 3 do 12 miesięcy
- Podstawa: Rozporządzenie (UE) 2024/573 oraz Ustawa o SZWO i F-gazach (t.j. Dz.U. 2024 poz. 177)
- Kogo dotyczy: operatorzy urządzeń i systemów zawierających F-gazy
1. Podstawa prawna i zakres
Obowiązek regularnych kontroli szczelności urządzeń zawierających F-gazy wynika z unijnych przepisów mających ograniczyć emisje gazów cieplarnianych. Kontrole te muszą być wykonywane przez certyfikowane podmioty i dokumentowane w systemie CRO. Częstotliwość zależy od ekwiwalentu CO₂ zawartego w urządzeniu.
2. Kogo i kiedy dotyczy
- Podmioty: operatorzy urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, pomp ciepła i systemów ppoż. zawierających F-gazy.
- Termin: kontrola od 3 do 12 miesięcy w zależności od ładunku CO₂e.
- Adresat/system: obowiązek dotyczy bezpośrednio operatora, a dane są wprowadzane do CRO.
3. Zakres kontroli
- Wizualna ocena elementów urządzenia pod kątem wycieków.
- Kontrola połączeń, zaworów i elementów ruchomych.
- Pomiar szczelności z użyciem certyfikowanego sprzętu.
- Weryfikacja poziomu czynnika chłodniczego.
- Wprowadzenie wyniku kontroli do CRO.
4. Częstotliwość kontroli wg progów CO₂e
| Ładunek CO₂e | Częstotliwość kontroli | Uwagi |
|---|---|---|
| ≥ 5 t CO₂e | co 12 miesięcy | standardowy próg obowiązku |
| ≥ 50 t CO₂e | co 6 miesięcy | intensywniejszy monitoring |
| ≥ 500 t CO₂e | co 3 miesiące | duże systemy przemysłowe |
| System z automatycznym wykrywaniem wycieków | co 2 × rzadziej | z wyjątkiem awarii |
5. Wyjątki i szczególne przypadki
- Urządzenia hermetycznie zamknięte poniżej 10 t CO₂e mogą być zwolnione z obowiązku kontroli.
- W przypadku systemów z certyfikowanym systemem detekcji wycieków, częstotliwość kontroli może być zmniejszona.
- Wycieki muszą być naprawiane niezwłocznie po wykryciu.
6. Sankcje i odpowiedzialność
Brak kontroli szczelności lub brak wpisów do CRO skutkuje:
- karami administracyjnymi od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych,
- dodatkowymi kontrolami WIOŚ,
- utrudnieniami w certyfikacji i eksploatacji urządzeń.
7. Najczęstsze błędy i pro-tipy
- Brak harmonogramu kontroli i wpisów do CRO.
- Pominięcie urządzeń o mniejszym ładunku CO₂e.
- Nieudokumentowane naprawy i interwencje.
- Brak certyfikacji firm serwisowych.
8. Mini-checklista
- [ ] Sprawdzenie progu CO₂e
- [ ] Ustalenie harmonogramu kontroli
- [ ] Wybór certyfikowanej firmy serwisowej
- [ ] Wpisywanie wyników do CRO
- [ ] Dokumentacja i archiwizacja
Uwaga: Kontrola szczelności to nie „papierologia” — to obowiązek środowiskowy, który łatwo zweryfikować w CRO. A WIOŚ lubi to weryfikować.
