Substancje wyłączone spod stosowania rozporządzenia REACH
Nie każda cząsteczka w UE musi tańczyć w rytmie REACH – niektóre mają immunitet. Ale nie zawsze z powodów oczywistych.
Rozporządzenie REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) obejmuje ogromny zakres substancji chemicznych obecnych na rynku Unii Europejskiej. Jednak nie wszystkie chemikalia podlegają jego przepisom. Część z nich została wyłączona spod rozporządzenia ze względu na specyficzny charakter, sposób użycia lub odrębne przepisy unijne.
Podstawa prawna
Zakres wyłączeń został określony w art. 2 rozporządzenia REACH (WE 1907/2006). Wyłączenia można podzielić na trzy główne grupy: całkowite, częściowe i warunkowe.
1. Wyłączenia całkowite
Niektóre substancje nie podlegają REACH w ogóle, ponieważ są objęte innymi reżimami prawnymi. Należą do nich:
- substancje promieniotwórcze – objęte prawem atomowym UE,
- substancje pod nadzorem celnym – niewprowadzane formalnie na rynek UE,
- substancje w stanie tranzytu – tylko przejeżdżające przez terytorium UE,
- substancje w ramach obronności – używane wyłącznie do celów wojskowych.
2. Wyłączenia częściowe
Niektóre materiały i produkty są objęte tylko wybranymi przepisami REACH. To m.in.:
- żywność i pasze – regulowane przez rozporządzenia o bezpieczeństwie żywności (178/2002/WE) i dodatkach do żywności,
- produkty lecznicze i weterynaryjne – objęte dyrektywą 2001/83/WE,
- produkty kosmetyczne – zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1223/2009,
- materiały do kontaktu z żywnością – nadzorowane przez rozporządzenie (WE) 1935/2004.
W tych przypadkach nie stosuje się przepisów o rejestracji substancji, ale mogą obowiązywać wymogi informacyjne dotyczące bezpieczeństwa użytkownika.
3. Wyłączenia warunkowe
Niektóre substancje są zwolnione z REACH tylko w określonych zastosowaniach. Przykłady:
- polimery – co do zasady wyłączone, ale ich monomery muszą być rejestrowane,
- produkty odpadowe – nie są objęte REACH, dopóki pozostają odpadami w rozumieniu dyrektywy 2008/98/WE,
- substancje naturalne nieprzetworzone chemicznie – np. minerały, gazy, rośliny i woski naturalne, o ile nie są niebezpieczne,
- badania naukowe i rozwojowe – tymczasowe zwolnienie z obowiązku rejestracji (tzw. R&D exemption).
Substancje o statusie „intermediate”
Szczególny przypadek stanowią substancje pośrednie (intermediates), używane wyłącznie w procesach chemicznych w celu dalszego przetwarzania. Dla takich substancji REACH przewiduje uproszczoną rejestrację, jeśli są stosowane w ściśle kontrolowanych warunkach.
Dlaczego wprowadzono wyłączenia?
Wyłączenia mają na celu uniknięcie nakładania się przepisów oraz skoncentrowanie wysiłków kontrolnych tam, gdzie ryzyko jest rzeczywiste. Nie ma sensu rejestrować chleba, rtęciowego termometru muzealnego czy gazu osłonowego w spawaniu, jeśli istnieją już inne przepisy gwarantujące bezpieczeństwo.
Podsumowanie
REACH działa w duchu racjonalności – nie każdy atom potrzebuje papierologii. System wyłączeń to logiczne zabezpieczenie, które pozwala skupić zasoby ECHA i przedsiębiorstw na tym, co naprawdę groźne: toksycznych, trwałych i bioakumulatywnych substancjach. Opracowanie redakcyjne.
