Ograniczenia w stosowaniu substancji (Restrictions) w systemie REACH
Niektóre substancje nie wymagają zezwolenia, ale za to mają swoje „czerwone linie”. I lepiej ich nie przekraczać.
W ramach REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) funkcjonuje mechanizm ograniczeń (Restrictions), który pozwala Unii Europejskiej kontrolować lub całkowicie zakazać stosowania niebezpiecznych substancji, jeśli ich ryzyko nie może być odpowiednio zarządzane. Ograniczenia te są zebrane w Załączniku XVII do REACH.
Cel ograniczeń
System ograniczeń ma chronić zdrowie ludzi i środowisko poprzez:
- ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu substancji szczególnie niebezpiecznych,
- ustalenie maksymalnych dopuszczalnych stężeń w produktach,
- określenie warunków, w jakich dana substancja może być stosowana.
Zakres Załącznika XVII
Załącznik XVII REACH obejmuje ponad 80 wpisów i jest regularnie aktualizowany. Każdy wpis określa substancję (lub grupę substancji), jej zastosowania oraz konkretne ograniczenia. Przykładowo:
- Azbest – całkowity zakaz produkcji i stosowania w UE,
- Ftalany (DEHP, DBP, BBP, DIBP) – ograniczenia w zabawkach i artykułach dla dzieci,
- Chrom(VI) – zakaz w skórzanych wyrobach kontaktujących się ze skórą,
- PAH (węglowodory aromatyczne) – limity w oponach i materiałach gumowych,
- Rtęć – ograniczenia w urządzeniach pomiarowych i amalgamatach dentystycznych.
Kto podlega ograniczeniom?
Ograniczenia dotyczą wszystkich uczestników łańcucha dostaw — producentów, importerów, dystrybutorów i użytkowników końcowych. Oznacza to, że odpowiedzialność za przestrzeganie zakazu lub limitu nie kończy się na granicy zakładu.
Jak powstaje nowe ograniczenie?
Proces wprowadzenia ograniczenia przebiega etapami:
- Państwo członkowskie lub ECHA (na wniosek Komisji) opracowuje propozycję ograniczenia,
- Przeprowadzana jest ocena ryzyka i analiza społeczno-ekonomiczna (SEAC i RAC),
- Projekt trafia do konsultacji publicznych,
- Po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską zostaje wpisany do Załącznika XVII.
Różnice między ograniczeniem a zezwoleniem
| Aspekt | Ograniczenie | Zezwolenie |
|---|---|---|
| Cel | Ograniczenie lub zakaz użycia | Pozwolenie na stosowanie w określonych warunkach |
| Podstawa prawna | Załącznik XVII | Załącznik XIV |
| Zakres | Dotyczy wszystkich użytkowników | Dotyczy konkretnych firm i zastosowań |
| Procedura | Inicjowana przez ECHA lub państwa członkowskie | Wniosek przedsiębiorcy |
Znaczenie dla rynku
Wprowadzenie ograniczenia często wymusza zmianę technologii, receptur lub surowców. Dla producentów to wyzwanie, ale i szansa – firmy, które wcześniej wdrożą alternatywy, zyskują przewagę konkurencyjną oraz reputację odpowiedzialnych dostawców.
Podsumowanie
Ograniczenia w REACH to nic innego jak „kodeks bezpieczeństwa chemicznego” Europy. Dzięki nim rynek pozostaje otwarty tylko dla tych substancji, które nie przekraczają granic zdrowego rozsądku – dosłownie i prawnie. Opracowanie redakcyjne.
