Lista substancji wzbudzających szczególne obawy (SVHC) w systemie REACH
Nie każda substancja trafia na czarną listę Unii Europejskiej – ale gdy już się tam znajdzie, robi się naprawdę gorąco.
W sercu rozporządzenia REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) znajduje się tzw. lista substancji wzbudzających szczególne obawy, znana szerzej jako Lista kandydacka (Candidate List). To oficjalny wykaz chemikaliów, które mogą mieć poważny wpływ na zdrowie ludzi lub środowisko i potencjalnie trafią do Załącznika XIV (Authorisation List).
Co oznacza skrót SVHC?
Termin SVHC pochodzi od angielskiego Substances of Very High Concern i oznacza substancje wzbudzające szczególne obawy. Zalicza się do nich chemikalia, które są:
- rakotwórcze, mutagenne lub toksyczne dla rozrodczości (CMR) – kategorie 1A lub 1B zgodnie z rozporządzeniem CLP,
- trwałe, bioakumulatywne i toksyczne (PBT) lub bardzo trwałe i bardzo bioakumulatywne (vPvB),
- substancje o równoważnym poziomie zagrożenia – np. zaburzające gospodarkę hormonalną (EDC).
Kto tworzy listę SVHC?
Listę opracowuje i aktualizuje Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) we współpracy z państwami członkowskimi UE. Nowe propozycje dodania substancji do listy są poddawane konsultacjom publicznym i oceniane przez Komitet Państw Członkowskich (MSC).
Skutki wpisania substancji na listę SVHC
Dodanie substancji do listy SVHC pociąga za sobą szereg obowiązków dla przedsiębiorstw:
- Obowiązek informacyjny – firmy muszą informować swoich klientów o obecności SVHC w wyrobach w stężeniu powyżej 0,1% wagowo,
- Obowiązek zgłoszenia do ECHA – jeśli substancja SVHC występuje w wyrobie w ilości >1 tony rocznie,
- Potencjalna konieczność uzyskania zezwolenia – gdy substancja zostanie przeniesiona do Załącznika XIV,
- Ujęcie w bazie SCIP – dane o wyrobach zawierających SVHC trafiają do publicznej bazy ECHA, dostępnej dla konsumentów i organów nadzoru.
Przykłady substancji SVHC
Na liście kandydackiej ECHA, która w 2025 r. liczy ponad 240 pozycji, znajdują się m.in.:
- Bisfenol A (BPA) – zaburza gospodarkę hormonalną,
- Chrom(VI) – rakotwórczy i toksyczny dla środowiska wodnego,
- Ołów i jego związki – wpływa na układ nerwowy,
- Ftalany (DEHP, DBP, BBP, DIBP) – toksyczne dla rozrodczości,
- PFAS – trwałe związki fluorowe o dużym potencjale bioakumulacji.
Dlaczego lista SVHC ma znaczenie?
Lista kandydacka to narzędzie wczesnego ostrzegania dla przemysłu i konsumentów. Informuje o substancjach, które mogą wkrótce zostać zakazane lub wymagać zezwoleń. Dla producentów i importerów to sygnał, że warto już dziś szukać bezpieczniejszych alternatyw i inwestować w innowacje chemiczne.
Aktualizacja i dostępność
Pełna lista SVHC jest publicznie dostępna na stronie Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA). Aktualizacje odbywają się dwa razy w roku, zazwyczaj w styczniu i czerwcu.
Podsumowanie
Lista SVHC to nic innego jak barometr chemicznego ryzyka w Unii Europejskiej. To, co dziś jest tylko „kandydatem”, jutro może stać się „zakazanym owocem” chemii przemysłowej. Dlatego warto mieć oko na tę listę – zanim pojawi się na niej Twoja substancja. Opracowanie redakcyjne.
