Wyłączenia spod rozporządzenia CLP – kiedy chemia nie podlega klasyfikacji
Nie każda substancja chemiczna musi trafić pod lupę CLP. Unijne prawo przewiduje logiczne wyjątki – tak, by nie klasyfikować… powietrza, chleba i prądu.
Rozporządzenie CLP (1272/2008/WE – Classification, Labelling and Packaging) ma szeroki zakres stosowania, ale nie obejmuje wszystkiego, co ma w sobie atomy. Celem wyłączeń jest uniknięcie dublowania regulacji oraz uproszczenie zasad tam, gdzie ryzyko jest już kontrolowane przez inne przepisy.
Podstawa prawna
Zakres wyłączeń określa artykuł 1 ust. 5 i 6 rozporządzenia CLP. Dotyczą one zarówno rodzajów substancji, jak i ich konkretnego zastosowania.
Substancje i produkty całkowicie wyłączone z CLP
Poniższe grupy nie podlegają klasyfikacji, oznakowaniu ani pakowaniu zgodnie z CLP:
- Radioaktywne substancje – objęte osobnym prawem atomowym,
- Substancje pod nadzorem celnym – w tranzycie lub magazynowaniu tymczasowym,
- Nieizolowane pośrednie produkty reakcji – występujące jedynie w procesie przemysłowym,
- Substancje transportowane jako towary niebezpieczne – podlegające przepisom ADR, RID, IMDG lub ICAO,
- Odpady – klasyfikowane zgodnie z przepisami o gospodarce odpadami, nie jako chemikalia w rozumieniu CLP.
Produkty objęte innymi regulacjami
Niektóre grupy produktów są wyłączone, ponieważ posiadają własne systemy oceny ryzyka i oznakowania:
- Leki i produkty medyczne – regulowane przez prawo farmaceutyczne (Dyrektywa 2001/83/WE),
- Produkty kosmetyczne – objęte Rozporządzeniem (WE) nr 1223/2009,
- Produkty biobójcze i środki ochrony roślin – ujęte odpowiednio w Rozporządzeniu (UE) 528/2012 i (WE) 1107/2009,
- Żywność i pasze – regulowane przez prawo żywnościowe (m.in. Rozporządzenie (WE) 178/2002).
Wyłączenia funkcjonalne
CLP nie obejmuje również substancji i mieszanin w określonych kontekstach, np.:
- jeśli są używane w badaniach naukowych w zamkniętym obiegu i pod kontrolą,
- jeśli wchodzą w skład gotowych wyrobów (np. baterii, elektroniki, mebli), a nie są już dostępne w formie chemicznej,
- jeśli stanowią emisje do powietrza, wody lub gleby – te podlegają regulacjom środowiskowym, nie CLP.
Dlaczego wyłączenia są potrzebne?
Bez nich CLP obejmowałoby praktycznie każdy produkt, co prowadziłoby do chaosu i biurokracji. Wyłączenia pozwalają skupić uwagę na tych substancjach, które faktycznie mogą stwarzać ryzyko dla ludzi i środowiska.
Podsumowanie
CLP działa jak filtr – wychwytuje niebezpieczne chemikalia, ale przepuszcza to, co bezpieczne lub już uregulowane gdzie indziej. Dzięki wyłączeniom system jest skuteczny, proporcjonalny i – co ważne – da się w nim oddychać, nawet bez klasyfikacji tlenu. Opracowanie redakcyjne.
