Zmiany w statystyce publicznej a gospodarka odpadami – co wnosi ustawa z 21 listopada 2025 r.
Na pierwszy rzut oka to „tylko” nowelizacja ustawy o statystyce publicznej. W praktyce jednak ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1792) porządkuje fundamenty, na których opierają się rejestry, klasyfikacje i dane wykorzystywane także w gospodarce odpadami. A tam, gdzie zmienia się fundament, zmienia się cały system.
Główne zmiany wprowadzone ustawą
Ujednolicenie i wzmocnienie standardów klasyfikacyjnych
Jedną z kluczowych zmian jest wzmocnienie roli Prezesa GUS w zakresie ustalania i aktualizacji standardów klasyfikacyjnych, takich jak PKD czy PKWiU. Klasyfikacje te mają być bardziej spójne, aktualne i dostosowane do realiów gospodarczych oraz standardów unijnych.
Oznacza to odejście od „historycznych” opisów działalności, które nie zawsze nadążały za zmianami technologicznymi i organizacyjnymi w gospodarce.
Doprecyzowanie roli rejestrów REGON i TERYT
Ustawa wyraźnie podkreśla znaczenie rejestrów REGON i TERYT jako podstawowych narzędzi identyfikacji podmiotów i ich lokalizacji. Dane w tych rejestrach mają być kompletne, aktualne i spójne z innymi systemami administracyjnymi.
W praktyce oznacza to większą odpowiedzialność podmiotów za aktualizację danych oraz mniejszą tolerancję dla rozbieżności pomiędzy różnymi ewidencjami.
Większy nacisk na porównywalność i jakość danych
Nowelizacja kładzie silny nacisk na to, aby dane statystyczne były porównywalne w czasie i pomiędzy sektorami gospodarki. Statystyka publiczna ma pełnić funkcję narzędzia analitycznego, a nie wyłącznie archiwum informacji.
To zmiana filozofii: dane mają służyć decyzjom, a nie jedynie „być zgłoszone”.
Znaczenie zmian dla gospodarki odpadami
Większa spójność danych o podmiotach odpadowych
Dla gospodarki odpadami kluczowe znaczenie ma identyfikacja podmiotów: wytwórców, zbierających, przetwarzających i transportujących odpady. Uporządkowanie rejestrów REGON i TERYT zmniejsza ryzyko rozbieżności pomiędzy danymi statystycznymi, ewidencyjnymi i sprawozdawczymi.
W praktyce łatwiej będzie powiązać dane z BDO, sprawozdaniami odpadowymi i innymi rejestrami administracyjnymi.
Lepsze dopasowanie klasyfikacji działalności do realiów odpadowych
Aktualizacja i większa elastyczność klasyfikacji PKD i PKWiU ma istotne znaczenie dla branży odpadowej, która w ostatnich latach dynamicznie się zmienia. Nowe technologie, nowe procesy i nowe modele biznesowe nie zawsze mieściły się w dotychczasowych opisach działalności.
Lepsze klasyfikacje to mniejsze ryzyko błędnego przypisania działalności, a w konsekwencji mniej problemów przy interpretacji obowiązków środowiskowych.
Podstawa do lepszych analiz strumieni odpadów
Spójne dane statystyczne umożliwiają dokładniejsze analizy dotyczące powstawania i zagospodarowania odpadów w poszczególnych sektorach gospodarki.
Dla administracji oznacza to lepsze planowanie systemów odpadowych, a dla rynku – bardziej przewidywalne regulacje oparte na realnych danych, a nie na szacunkach.
Pośredni wpływ na system BDO i sprawozdawczość
Choć ustawa nie zmienia bezpośrednio przepisów o BDO, to porządkowanie statystyki publicznej tworzy lepsze zaplecze danych dla systemów sprawozdawczych.
W dłuższej perspektywie może to oznaczać większą automatyzację, mniej sprzecznych danych i mniejsze ryzyko błędów wynikających z niespójnych rejestrów.
Podsumowanie
Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. nie jest aktem „odpadowym” wprost, ale jej znaczenie dla gospodarki odpadami jest wyraźne i długofalowe.
Porządkując statystykę publiczną, rejestry i klasyfikacje, tworzy solidniejsze podstawy dla ewidencji, analiz i decyzji w całym systemie gospodarowania odpadami. Mniej chaosu w danych to mniej chaosu w praktyce. Opracowanie redakcyjne.
