Umowa AETR – fundament przepisów o czasie pracy kierowców poza UE

Skąd się wzięła, dlaczego jest tak ważna i czemu każdy kierowca zawodowy prędzej czy później na nią natrafi?

1. Geneza – zanim jeszcze powstała Unia Europejska

Umowa AETR (European Agreement Concerning the Work of Crews of Vehicles Engaged in International Road Transport) została podpisana w 1970 r. w Genewie pod auspicjami Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ. Jej głównym celem było ujednolicenie zasad dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynków w międzynarodowym transporcie drogowym – szczególnie na trasach obejmujących różne systemy prawne.

Powstanie AETR wynikało z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, redukcji zmęczenia kierowców oraz stworzenia równych warunków konkurencji dla firm transportowych operujących na trasach międzynarodowych.

2. Zakres stosowania – gdzie obowiązuje AETR?

AETR ma zastosowanie w przewozach międzynarodowych wykonywanych poza Unią Europejską, w szczególności w krajach Europy Wschodniej, Azji Centralnej i na Bliskim Wschodzie, które są stronami umowy. W praktyce oznacza to, że kierowca opuszczający UE i wjeżdżający na terytorium państw EKG ONZ musi stosować zasady AETR.

3. Powiązania z przepisami unijnymi

Po przyjęciu rozporządzenia 561/2006 w UE zakres tych dwóch reżimów prawnych został ujednolicony – normy czasu jazdy, odpoczynków i przerw w AETR są niemal identyczne jak w prawie unijnym. Dodatkowo od 2011 r. zasady AETR stosują też przepisy dotyczące tachografów cyfrowych, a od 2022 r. wymagania dotyczące inteligentnych tachografów wprowadzonych w ramach Pakietu Mobilności.

W skrócie: AETR „dogoniła” prawo unijne, dzięki czemu kierowcy nie muszą uczyć się dwóch zupełnie różnych systemów.

4. Najważniejsze normy AETR – czyli to, co kierowca musi wiedzieć

• Dzienny czas jazdy: maks. 9 godzin (z możliwością przedłużenia do 10 godzin dwa razy w tygodniu).
• Przerwa: 45 minut po maksymalnie 4,5 godziny prowadzenia pojazdu (możliwe podzielenie 15 + 30).
• Dzienny odpoczynek: co najmniej 11 godzin (z możliwością skrócenia do 9 godzin określoną liczbę razy).
• Odpoczynek tygodniowy: regularny 45 godzin lub skrócony 24 godziny.
• Limit jazdy: 56 godzin tygodniowo i 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach.

Brzmi znajomo? Tak – to praktycznie kopia regulacji UE.

5. Rozporządzenia wykonawcze i dokumenty dodatkowe

Do AETR funkcjonuje szereg dokumentów technicznych i wykonawczych, m.in.:

• załączniki dotyczące tachografów analogowych i cyfrowych,
• wymogi instalacji, kalibracji i kontroli urządzeń rejestrujących,
• wytyczne EKG ONZ dotyczące interpretacji norm odpoczynków i przerw.

Wiele z nich jest aktualizowanych, aby utrzymać zgodność z prawem UE – AETR musi „nadążać”, jeśli chce pozostać realnym standardem globalnym.

6. Znaczenie AETR w praktyce

Dla przedsiębiorców transportowych AETR to kluczowy dokument przy planowaniu przewozów do państw niebędących członkami UE. Wyrównuje warunki konkurencji, chroni kierowców przed eksploatacją, a firmom ułatwia funkcjonowanie na rynkach międzynarodowych. A przy okazji – pozwala uniknąć spotkań z inspektorami, którzy znają AETR lepiej niż własny adres. Opracowanie redakcyjne.