CDM (Clean Development Mechanism) – mechanizm z Protokołu z Kioto
Clean Development Mechanism (CDM), czyli Mechanizm Czystego Rozwoju, to jedno z trzech głównych narzędzi Protokołu z Kioto, mające na celu walkę ze zmianami klimatu. CDM umożliwia krajom rozwiniętym (posiadającym zobowiązania redukcji emisji) realizację części tych zobowiązań poprzez inwestowanie w projekty ograniczające emisje gazów cieplarnianych w krajach rozwijających się.
Jak działa CDM?
Zasada działania CDM opiera się na wspieraniu projektów w krajach rozwijających się, które:
- prowadzą do mierzalnej redukcji emisji CO₂ lub innych gazów cieplarnianych,
- nie byłyby realizowane bez wsparcia CDM (tzw. dodatkowość projektu),
- są zatwierdzane i monitorowane zgodnie z regułami UNFCCC (Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu).
Za każdą tonę unikniętej emisji przyznawane są jednostki CER (Certified Emission Reductions), które kraje rozwinięte mogą wykorzystać do rozliczenia swoich zobowiązań klimatycznych.
Rodzaje projektów realizowanych w ramach CDM
Projekty w ramach CDM obejmowały m.in.:
- budowę instalacji OZE (np. farmy wiatrowe, elektrownie wodne),
- odzysk metanu ze składowisk odpadów i oczyszczalni,
- poprawę efektywności energetycznej w przemyśle i budownictwie,
- redukcję emisji z procesów przemysłowych (np. fluorowęglowodorów),
- projekty związane z wykorzystaniem biomasy i biogazu.
Zalety i kontrowersje CDM
Zalety:
- wsparcie technologiczne i finansowe dla krajów rozwijających się,
- realna redukcja emisji w skali globalnej,
- możliwość tańszej realizacji zobowiązań przez kraje rozwinięte.
Kontrowersje:
- wątpliwości co do „dodatkowości” niektórych projektów,
- niewystarczający wpływ na zrównoważony rozwój społeczności lokalnych,
- niskie ceny jednostek CER na rynku, co ograniczyło zainteresowanie.
CDM a przyszłość po Protokole z Kioto
Chociaż CDM był częścią Protokołu z Kioto, jego spuścizna nadal wpływa na mechanizmy nowego systemu klimatycznego, opartego na Porozumieniu Paryskim. Trwają prace nad nowym mechanizmem rynkowym – tzw. Mechanizmem Artykułu 6.4, który ma przejąć funkcje CDM, lecz z większym naciskiem na przejrzystość i rzeczywisty wpływ na klimat.
Podsumowanie
CDM (Clean Development Mechanism) był ważnym krokiem w budowie globalnej współpracy klimatycznej. Mimo pewnych słabości, umożliwił realizację tysięcy projektów niskoemisyjnych w krajach rozwijających się, tworząc podwaliny pod nowe, bardziej zintegrowane mechanizmy ochrony klimatu.