Porozumienie paryskie – kontynuacja Protokołu z Kioto
Porozumienie paryskie nie powstało w próżni, lecz stanowi logiczną kontynuację i jednocześnie korektę mechanizmów wprowadzonych wcześniej przez Protokół z Kioto, dostosowaną do realiów XXI wieku.
Protokół z Kioto był pierwszą globalną próbą uregulowania emisji gazów cieplarnianych w sposób prawnie wiążący. Wprowadził konkretne cele redukcyjne oraz mechanizmy elastyczne, które miały obniżyć koszty realizacji polityki klimatycznej. Jego konstrukcja opierała się jednak na podziale świata na kraje uprzemysłowione i rozwijające się.
Z biegiem lat okazało się, że taki model nie odpowiada zmieniającej się strukturze globalnych emisji. Dynamiczny wzrost gospodarczy krajów rozwijających się sprawił, że coraz większa część emisji pochodziła spoza grupy państw objętych wiążącymi zobowiązaniami. W efekcie skuteczność Protokołu z Kioto jako narzędzia globalnej redukcji emisji była ograniczona.
Porozumienie paryskie zachowało podstawowy cel obu systemów, jakim jest ograniczenie globalnych emisji i przeciwdziałanie zmianom klimatu, ale zmieniło sposób jego realizacji. Zamiast sztywnych, narzuconych odgórnie limitów, wprowadzono model oparty na powszechnym udziale państw i krajowych zobowiązaniach określanych samodzielnie.
W tym sensie Porozumienie paryskie można uznać za kontynuację filozofii Kioto, ale w bardziej elastycznej formie. Zachowano ideę stopniowego podnoszenia ambicji klimatycznych, jednak zrezygnowano z jednolitego podziału państw i skoncentrowano się na długoterminowym celu stabilizacji klimatu.
Istotną różnicą jest także przesunięcie akcentu z krótkookresowych zobowiązań redukcyjnych na długofalową transformację gospodarczą. Porozumienie paryskie kładzie nacisk na neutralność klimatyczną, odporność na skutki zmian klimatu oraz mobilizację finansowania, co wykracza poza pierwotny zakres Protokołu z Kioto.
Porozumienie paryskie nie zastąpiło całkowicie doświadczeń z Kioto, lecz wykorzystało je jako punkt wyjścia. Wnioski płynące z funkcjonowania wcześniejszych mechanizmów pozwoliły stworzyć ramy bardziej inkluzywne, elastyczne i politycznie akceptowalne, choć jednocześnie mniej restrykcyjne pod względem egzekwowania zobowiązań.
W efekcie Porozumienie paryskie można postrzegać jako ewolucję, a nie zerwanie z dotychczasową polityką klimatyczną. To próba pogodzenia ambicji globalnych z realiami gospodarczymi i politycznymi współczesnego świata, przy zachowaniu ciągłości celów wyznaczonych jeszcze w czasach Protokołu z Kioto.
Opracowanie redakcyjne.
