Konwencja o Różnorodności Biologicznej (CBD)

Bo życie na Ziemi to nie tylko my — to cała orkiestra natury.

Konwencja o różnorodności biologicznej (CBD, ang. Convention on Biological Diversity) została przyjęta 5 czerwca 1992 roku w Rio de Janeiro podczas Szczytu Ziemi i weszła w życie 29 grudnia 1993 roku. To jedno z najważniejszych porozumień międzynarodowych dotyczących ochrony środowiska, obejmujące zarówno gatunki, jak i całe ekosystemy.

Cel konwencji

• ochrona różnorodności biologicznej,
• zrównoważone użytkowanie jej składników,
• sprawiedliwy i równy podział korzyści wynikających z wykorzystania zasobów genetycznych.

Zakres działania

CBD obejmuje wszystkie poziomy bioróżnorodności:

• różnorodność ekosystemową – ochrona lasów, mórz, rzek, łąk i innych siedlisk,
• różnorodność gatunkową – ochrona dzikiej fauny i flory,
• różnorodność genetyczną – ochrona zasobów genetycznych roślin, zwierząt i mikroorganizmów.

Trzy główne filary CBD

• ochrona różnorodności biologicznej,
• zrównoważone użytkowanie zasobów przyrodniczych,
• sprawiedliwy podział korzyści z ich wykorzystania, w tym transfer technologii i wiedzy.

Mechanizmy działania

• krajowe strategie ochrony bioróżnorodności (NBSAP),
• monitorowanie i raportowanie stanu bioróżnorodności,
• tworzenie obszarów chronionych i korytarzy ekologicznych,
• wspieranie badań naukowych i transferu technologii,
• współpraca międzynarodowa i finansowa.

Protokół z Nagoi i Protokół z Kartageny

• Protokół z Kartageny (2000) – dotyczy bezpieczeństwa biologicznego i organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO),
• Protokół z Nagoi (2010) – reguluje dostęp do zasobów genetycznych i sprawiedliwy podział korzyści z ich wykorzystania (ABS).

Znaczenie konwencji

CBD ma kluczowe znaczenie dla ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju. Bioróżnorodność jest podstawą funkcjonowania ekosystemów, produkcji żywności, regulacji klimatu, a także źródłem leków i surowców. Utrata różnorodności biologicznej zagraża stabilności środowiska i dobrobytowi społeczeństw.

Polska a CBD

Polska ratyfikowała konwencję w 1996 roku. Realizuje jej postanowienia m.in. poprzez krajowe strategie ochrony bioróżnorodności, rozwój obszarów chronionych, ochronę gatunkową i działania edukacyjne. Kraj uczestniczy również w unijnych inicjatywach w zakresie ochrony przyrody, takich jak Natura 2000.

Powiązania z innymi porozumieniami

CBD jest powiązana m.in. z Konwencją Ramsarską, CITES, Konwencją Bońską (CMS) oraz Porozumieniem paryskim. Razem tworzą globalną sieć instrumentów ochrony środowiska.

Podsumowanie

Konwencja o różnorodności biologicznej to fundament globalnej ochrony przyrody. Jej celem jest nie tylko ratowanie zagrożonych gatunków, ale też zachowanie całych ekosystemów — dla nas i dla przyszłych pokoleń. Opracowanie redakcyjne.