PM2.5
PM2.5 to drobny pył zawieszony o średnicy aerodynamicznej ≤ 2,5 μm. Drobinki są tak małe, że przenikają głęboko do pęcherzyków płucnych, a część frakcji ultradrobnej może docierać nawet do krwiobiegu. Główne źródła: spalanie (kotły, piece, transport), wtórne aerozole z reakcji chemicznych w atmosferze oraz przemysł.
Jak PM2.5 mierzą PMŚ i WIOŚ
- Stacje i metody:
- Automatyczne analizatory i/lub pobór na filtry z analizą w laboratorium WIOŚ.
- Punkty tła miejskiego, komunikacyjne i tła regionalnego dla pełniejszego obrazu województwa.
- Wskaźniki:
- Średnia dobowa — do bieżącej oceny narażenia i komunikatów.
- Średnia roczna — kluczowa dla oceny długoterminowej jakości powietrza.
- Raportowanie i klasyfikacja:
- WIOŚ klasyfikuje strefy, GIOŚ agreguje dane PMŚ do raportów i map jakości powietrza.
Dlaczego PM2.5 jest ważniejszy niż wygląda
- Zdrowie: zaostrzenia astmy i POChP, zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, wpływ na układ nerwowy; wrażliwe grupy: dzieci, seniorzy, ciężarne, osoby z chorobami przewlekłymi.
- Środowisko i komfort życia: gorsza widoczność, osady na powierzchniach, „smogowa mgiełka” nad miastem.
Progi i praktyczna interpretacja
- Porównuj właściwe średnie: dobowa do dobowych progów, roczna do rocznych — mieszanie czasu = mylące wnioski.
- Śledź komunikaty WIOŚ/GIOŚ: alerty i rekomendacje (np. ograniczenie aktywności na zewnątrz) pojawiają się przy niekorzystnych warunkach.
- Różnice lokalne: przy ulicach komunikacyjnych stężenia bywają wyższe niż na tle miejskim.
Jak ograniczać narażenie na PM2.5
- Na poziomie indywidualnym: sprawdzaj bieżące stężenia, wybieraj trasy z dala od ruchu, rozważ oczyszczacz powietrza (HEPA), wietrz krótko przy wysokich poziomach.
- W domu i firmie: modernizacja źródeł ciepła, serwis kotłów, ograniczanie palenia w kominkach w dniach „smogowych”.
- W samorządach: strefy niskoemisyjne, zieleń miejska, zarządzanie ruchem i pyleniem z budów.
W skrócie: PM2.5 to „mikropył o makroefekcie” — mały rozmiarem, duży znaczeniem. Dane z PMŚ/WIOŚ podpowiadają kiedy oszczędzić płucom roboty.