Wiodąca organizacja naukowa zajmująca się badaniami nad nowotworami oraz oceną czynników rakotwórczych w skali globalnej.

1. Pełna nazwa i status

IARC (ang. International Agency for Research on Cancer) to wyspecjalizowana agenda Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) powołana w 1965 roku. Jej siedziba znajduje się w Lyonie (Francja).

Agencja działa jako międzynarodowe centrum badań i klasyfikacji czynników rakotwórczych.

2. Cele i zadania IARC

• identyfikacja czynników zwiększających ryzyko nowotworów,
• badania epidemiologiczne i toksykologiczne,
• klasyfikacja substancji, procesów i czynników środowiskowych pod kątem ich rakotwórczości,
• tworzenie globalnych baz danych i zaleceń dla rządów oraz instytucji zdrowia publicznego,
• wspieranie krajów w rozwijaniu programów profilaktyki nowotworowej.

3. Klasyfikacja czynników rakotwórczych

IARC dzieli czynniki na grupy w zależności od poziomu dowodów naukowych na ich działanie rakotwórcze:

• Grupa 1 — czynnik rakotwórczy dla ludzi (np. benzo(a)piren, azbest, dym tytoniowy),
• Grupa 2A — prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi,
• Grupa 2B — możliwie rakotwórczy dla ludzi,
• Grupa 3 — nieklasyfikowany pod względem rakotwórczości,
• Grupa 4 — prawdopodobnie nierakotwórczy (stosowany bardzo rzadko).

4. Znaczenie klasyfikacji IARC

• stanowi podstawę dla przepisów dotyczących ochrony zdrowia publicznego,
• wpływa na regulacje środowiskowe, przemysłowe i transportowe,
• wyznacza kierunki polityki zdrowotnej i klimatycznej,
• jest kluczowym odniesieniem dla instytucji UE i WHO.

5. Przykłady czynników sklasyfikowanych przez IARC

• Grupa 1: benzo(a)piren, arsen, azbest, spaliny silników Diesla, promieniowanie UV, dym tytoniowy, alkohol etylowy,
• Grupa 2A: czerwone mięso, akrylamid, emisje z wysokotemperaturowego spalania drewna,
• Grupa 2B: kawa bardzo gorąca (>65°C), spaliny benzynowe, chloroform.

6. Współpraca międzynarodowa

IARC współpracuje z rządami państw członkowskich WHO, agencjami ochrony środowiska, instytucjami badawczymi i organizacjami pozarządowymi. Wspiera także krajowe systemy monitorowania zagrożeń środowiskowych i zdrowotnych.

7. Znaczenie dla Polski

Klasyfikacje IARC stanowią podstawę dla:

• oceny jakości powietrza i ochrony zdrowia publicznego,
• polityki antysmogowej i klimatycznej,
• określania dopuszczalnych poziomów ekspozycji w środowisku i miejscu pracy,
• programów profilaktyki nowotworów.

Opracowanie redakcyjne.