GHS (Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals)
Jeden system, by rządzić wszystkimi… przynajmniej w świecie etykiet chemicznych. GHS to uniwersalny język ostrzeżeń, zrozumiały od Alaski po Zatokę Gdańską.
Czym jest GHS?
GHS (ang. Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals) to Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów opracowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ). Jego celem jest ujednolicenie zasad identyfikacji i komunikacji zagrożeń związanych z chemikaliami na całym świecie.
System GHS określa wspólne kryteria klasyfikacji substancji i mieszanin oraz wzory etykiet, piktogramów, zwrotów ostrzegawczych i kart charakterystyki. Dzięki temu niezależnie od kraju, użytkownik chemikaliów może w ten sam sposób rozpoznać, z jakim zagrożeniem ma do czynienia.
Skąd się wziął GHS?
GHS został przyjęty przez ONZ w 2003 roku jako efekt wieloletnich prac ekspertów w ramach programu Agenda 21 i zaleceń Światowego Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro (1992). W Europie został wdrożony poprzez rozporządzenie CLP (1272/2008/WE), które obowiązuje wprost we wszystkich państwach członkowskich UE.
Jakie są cele GHS?
- Ujednolicenie zasad klasyfikacji substancji chemicznych i mieszanin w skali globalnej.
- Ułatwienie handlu międzynarodowego poprzez wspólne standardy oznakowania.
- Zwiększenie ochrony zdrowia i środowiska dzięki jednoznacznym piktogramom i zwrotom ostrzegawczym.
- Zmniejszenie liczby wypadków wynikających z niewłaściwego stosowania chemikaliów.
Jak wygląda oznakowanie w GHS?
GHS wprowadza spójny zestaw elementów etykiety dla substancji i mieszanin:
- Piktogramy zagrożeń – dziewięć symboli w czerwonych rombach (np. płomień, wykrzyknik, trupia czaszka, korozja).
- Hasła ostrzegawcze – Danger (Niebezpieczeństwo) lub Warning (Ostrzeżenie).
- Zwroty H – Hazard statements, opisujące rodzaj zagrożenia (np. H314: Powoduje poważne oparzenia skóry i uszkodzenia oczu).
- Zwroty P – Precautionary statements, opisujące środki ostrożności (np. P280: Stosować rękawice ochronne).
- Identyfikacja dostawcy i numer rejestracyjny.
GHS w praktyce – przykład z Europy
W Unii Europejskiej zasady GHS zostały w pełni wdrożone przez rozporządzenie CLP (Classification, Labelling and Packaging). W praktyce oznacza to, że każdy producent, importer lub dystrybutor substancji chemicznej musi:
- dokonać klasyfikacji zgodnie z kryteriami GHS,
- opracować właściwe oznakowanie i etykietę,
- udostępnić kartę charakterystyki zgodną z REACH i GHS.
Dzięki temu użytkownicy w całej Europie – od laboratoriów po warsztaty – posługują się tym samym systemem symboli i oznaczeń.
Dlaczego GHS jest ważny?
Wcześniej każdy kraj miał własne zasady klasyfikacji chemikaliów, co utrudniało handel i zwiększało ryzyko błędnej interpretacji zagrożeń. GHS rozwiązał ten problem, tworząc uniwersalny język bezpieczeństwa chemicznego. Dziś stosują go m.in. UE, USA, Kanada, Japonia, Australia i Korea Południowa.
GHS a gospodarka odpadami
Klasyfikacja GHS ma też znaczenie dla sektora odpadów, ponieważ informacje z etykiet i kart charakterystyki są wykorzystywane do:
- ustalania, czy dany odpad ma właściwości niebezpieczne,
- doboru odpowiednich metod zbierania, transportu i przetwarzania,
- opracowania kart przekazania odpadów i oznaczeń ADR.
W skrócie – etykieta zgodna z GHS to pierwszy krok do prawidłowej klasyfikacji odpadów chemicznych.
Podsumowanie
GHS to międzynarodowy system, który nadał światu chemii wspólny alfabet bezpieczeństwa. Dzięki niemu użytkownicy chemikaliów na całym świecie rozumieją te same piktogramy i ostrzeżenia – niezależnie od języka, kraju czy branży. Opracowanie redakcyjne.