EUSES – European Union System for the Evaluation of Substances
EUSES to skrót od European Union System for the Evaluation of Substances,czyli po polsku:System Unii Europejskiej do Oceny Substancji.
To oprogramowanie komputerowe opracowane przez Europejską Agencję Środowiska (EEA) i Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC), które służy do oceny ryzyka substancji chemicznych dla zdrowia ludzi i środowiska.
Cel systemu EUSES
System został stworzony po to, by:
- zautomatyzować proces oceny bezpieczeństwa chemikaliów,
- ułatwić przygotowanie raportów bezpieczeństwa chemicznego (CSR),
- zapewnić spójność metod oceny w całej Unii Europejskiej,
- wspierać wdrażanie rozporządzeń REACH i Biocidal Products Regulation (BPR).
W skrócie:
EUSES to narzędzie, które pomaga naukowcom, urzędnikom i firmom oszacować zagrożenia i ryzyko wynikające z produkcji, stosowania i uwalniania substancji do środowiska.
Jak działa EUSES?
EUSES działa jak naukowy kalkulator ryzyka.
Użytkownik wprowadza dane o substancji, takie jak:
- właściwości fizykochemiczne (np. rozpuszczalność, ciśnienie pary, współczynnik podziału n-oktanol/woda),
- dane toksykologiczne i ekotoksykologiczne,
- scenariusze zastosowania (np. produkcja, przemysł, konsument),
- ilości wprowadzane do środowiska (powietrze, woda, gleba).
Program automatycznie oblicza:
- PEC (Predicted Environmental Concentration) – przewidywane stężenie substancji w środowisku,
- PNEC (Predicted No Effect Concentration) – stężenie, poniżej którego nie występuje efekt toksyczny,
- oraz współczynnik ryzyka (RCR) = PEC / PNEC.
Jeśli RCR < 1 → ryzyko jest akceptowalne.
Jeśli RCR ≥ 1 → substancja może stanowić zagrożenie i wymaga dalszej analizy.
Co można ocenić przy pomocy EUSES?
EUSES pozwala analizować:
- substancje organiczne i nieorganiczne,
- mieszaniny,
- produkty biobójcze,
- produkty przemysłowe i konsumenckie,
- emisje do środowiska z procesów produkcyjnych i użytkowych.
Uwzględnia różne środowiska:
- powietrze,
- wody powierzchniowe i gruntowe,
- gleby,
- żywność i łańcuch troficzny.
Dla kogo jest EUSES?
- Przemysł chemiczny – do przygotowania raportów CSR w systemie REACH,
- Organy administracji i inspektoraty – do oceny wniosków rejestracyjnych,
- Eksperci ds. oceny ryzyka – w instytucjach naukowych i konsultingowych,
- Uczelnie i ośrodki badawcze – jako narzędzie dydaktyczne.
Powiązanie z REACH i CSR
W ramach systemu REACH, producenci i importerzy muszą przeprowadzić ocenę bezpieczeństwa chemicznego dla substancji powyżej 10 ton/rok i dołączyć ją do raportu CSR.
EUSES jest oficjalnym narzędziem Komisji Europejskiej, które ułatwia wykonanie tych obliczeń i generuje wyniki zgodne z wymogami REACH.
W skrócie:
| Skrót | Znaczenie | Funkcja |
|---|---|---|
| EUSES | European Union System for the Evaluation of Substances | Program do oceny ryzyka chemikaliów |
| PEC | Predicted Environmental Concentration | Przewidywane stężenie w środowisku |
| PNEC | Predicted No Effect Concentration | Poziom bez efektów szkodliwych |
| RCR | Risk Characterisation Ratio | Stosunek PEC/PNEC – miara ryzyka |