Circular Economy Action Plan UE

Plan działania UE w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym to nie tylko unijne hasło, ale konkretna lista zadań dla producentów, importerów i całych łańcuchów dostaw. Jeśli Twoje produkty trafiają na rynek UE – ten plan dotyczy również Ciebie.

Skąd się wziął Circular Economy Action Plan?

Circular Economy Action Plan (CEAP) to plan działania Unii Europejskiej przyjęty w marcu 2020 r. jako jeden z filarów Europejskiego Zielonego Ładu. Jego celem jest przyspieszenie transformacji w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym – takiej, w której surowce krążą jak najdłużej, a odpad staje się wyjątkiem, a nie normą.

Nowy plan zastąpił wcześniejszy pakiet z 2015 r. i rozszerzył podejście: od samego końca cyklu życia produktu (odpady) przesuwa uwagę na samą faza projektowania, produkcji i użytkowania, czyli to, co firmy robią na co dzień.

Najważniejsze filary CEAP – na czym to polega w praktyce?

W dokumentach Komisji Europejskiej Circular Economy Action Plan jest uporządkowany wokół kilku głównych bloków tematycznych, które przekładają się na bardzo konkretne zmiany dla firm:

• Uczynienie zrównoważonych produktów normą – nowe wymagania ekoprojektowania, wymogi trwałości, możliwość naprawy, ponownego użycia i recyklingu.
• Wzmocnienie pozycji konsumentów – lepsze informacje o trwałości, naprawialności i śladzie środowiskowym produktów, ograniczenie greenwashingu.
• Skupienie się na kluczowych łańcuchach wartości – szczególne działania dla tekstyliów, elektroniki, baterii i pojazdów, opakowań, plastiku, budownictwa oraz żywności, wody i składników odżywczych.
• Mniej odpadów – nowe cele redukcji odpadów, lepsza selektywna zbiórka i rozwój rynku surowców wtórnych.

Sektory, które CEAP „bierze na celownik”

Plan działania UE nie jest abstrakcyjną strategią – wskazuje wprost branże, w których potencjał cyrkularności jest największy i jednocześnie najbardziej bolesna jest utrata surowców. To m.in.:

• Elektronika i ICT – prawo do naprawy, wydłużanie życia urządzeń, ograniczanie odpadów elektrycznych i elektronicznych.
• Baterie i pojazdy – wymogi dotyczące zawartości recyklatów, zbiórki, recyklingu oraz przejrzystości pochodzenia surowców.
• Opakowania i tworzywa sztuczne – ograniczenie ilości opakowań, wzrost udziału recyklingu i ponownego użycia.
• Tekstylia i moda – przejście od modelu „fast fashion” do przedłużania życia produktu, recyklingu włókien i lepszej jakości materiałów.
• Budownictwo – ponowne wykorzystanie materiałów, projektowanie budynków pod demontaż i recykling.
• Żywność, woda, składniki odżywcze – ograniczanie marnotrawstwa oraz zamykanie obiegu biogenów.

Jak CEAP łączy się z innymi regulacjami UE?

Plan działania to parasol, pod którym pojawiają się kolejne rozporządzenia i dyrektywy. Wśród najważniejszych narzędzi, które bezpośrednio „ożywiają” założenia CEAP, można wymienić m.in.:

• Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) – nowe ramy ekoprojektowania dla szerokiej grupy produktów.
• Dyrektywy dotyczące wzmocnienia praw konsumentów – m.in. lepsze informacje o trwałości i naprawialności produktów.
• „Right to repair” – wzmocnienie prawa do naprawy w całym cyklu życia produktu.

W praktyce CEAP działa więc jak mapa drogowa: wskazuje kierunek, a kolejne akty prawne wdrażają go krok po kroku w poszczególnych sektorach i produktach.

Co to oznacza dla firm?

Dla przedsiębiorstw działających na rynku unijnym Circular Economy Action Plan to mieszanka nowych obowiązków i nowych szans biznesowych. W szczególności oznacza:

• konieczność przemyślenia projektowania produktów (modułowość, możliwość naprawy, możliwość recyklingu),
• większy nacisk na raportowanie środowiskowe oraz powiązanie CEAP z politykami ESG,
• wzrost znaczenia materiałów z recyklingu i surowców wtórnych,
• presję na transparencję łańcucha dostaw i cyfrowe śledzenie produktu,
• rozwój nowych modeli biznesowych: wynajem, usługi zamiast sprzedaży sprzętu, refabrykacja, naprawy.

Dla firm z sektorów takich jak moda, elektronika, opakowania czy budownictwo ignorowanie CEAP to trochę jak próba jazdy autostradą pod prąd – prędzej czy później skończy się ostrym zderzeniem z regulacjami.

Circular Economy Action Plan – podsumowanie w pigułce

CEAP to element większej układanki, jaką jest dążenie UE do neutralności klimatycznej i ograniczenia zużycia zasobów. W praktyce plan:

• wyznacza strategiczne sektory i produkty,
• przekłada się na konkretne rozporządzenia i dyrektywy,
• przesuwa nacisk z „zarządzania odpadami” na projektowanie i użytkowanie produktów,
• buduje rynek dla surowców wtórnych i usług naprawczych,
• wymusza większą przejrzystość i odpowiedzialność środowiskową firm.

Jeśli Twoja firma już dziś inwestuje w trwałość produktów, recykling materiałów i przejrzysty łańcuch dostaw – CEAP działa na Twoją korzyść. Jeśli nie – to dobry moment, żeby zacząć, zanim krąg przepisów zamknie się bez Ciebie.

Opracowanie redakcyjne.