Candidate List (SVHC) – lista substancji wzbudzających szczególne obawy
Lista, na którą żadna substancja nie chce trafić – ale każda firma powinna ją znać na pamięć (albo przynajmniej mieć w zakładkach).
Co to jest Candidate List (SVHC)?
Candidate List to publikowana przez ECHA (Europejską Agencję Chemikaliów) lista substancji określonych jako SVHC – Substances of Very High Concern, czyli substancje wzbudzające szczególne obawy. To swoista „poczekalnia” do załącznika XIV rozporządzenia REACH – czyli do listy substancji, które mogą wymagać zezwolenia.
Umieszczenie substancji na Candidate List nie oznacza jeszcze zakazu stosowania, ale jest bardzo poważnym sygnałem: ta substancja jest na celowniku regulacyjnym, a jej zastosowania będą dokładniej monitorowane.
Kiedy substancja trafia na Candidate List?
Substancja może zostać uznana za SVHC m.in. wtedy, gdy:
- jest rakotwórcza, mutagenna lub toksyczna dla rozrodczości (CMR, kategorie 1A lub 1B),
- jest trwała, kumulująca się w organizmach i toksyczna (PBT) lub bardzo trwała i silnie bioakumulująca (vPvB),
- wykazuje inne, równie poważne skutki dla zdrowia ludzi lub środowiska (np. silnie zaburza gospodarkę hormonalną – ED).
Propozycje dopisania substancji do Candidate List zgłaszają państwa członkowskie lub sama ECHA, a proces zwykle wiąże się z konsultacjami publicznymi i oceną ryzyka.
Jakie obowiązki generuje Candidate List dla firm?
Jeżeli substancja znajduje się na Candidate List, a firma ją produkuje, importuje lub stosuje, musi liczyć się z dodatkowymi obowiązkami, m.in.:
- Obowiązki informacyjne w łańcuchu dostaw – dostawca musi przekazywać odbiorcom informacje umożliwiające bezpieczne stosowanie substancji lub mieszaniny.
- Obowiązki w odniesieniu do wyrobów – jeśli wyrób zawiera SVHC w stężeniu > 0,1% (m/m), dostawca musi udostępniać odbiorcy informacje, a na żądanie także konsumentowi.
- Zgłoszenia do ECHA – w określonych przypadkach (zależnie od tonazu i warunków stosowania) wymagane jest formalne zgłoszenie SVHC w wyrobach.
- Planowanie substytucji – firmy są zachęcane (delikatnie mówiąc) do szukania mniej niebezpiecznych zamienników, bo substancja może w przyszłości trafić do załącznika XIV (Authorization List).
Candidate List a gospodarka odpadami
Z perspektywy gospodarki odpadami Candidate List to nie tylko ciekawostka chemiczna, ale lista sygnałów ostrzegawczych:
- ułatwia identyfikację odpadów zawierających szczególnie niebezpieczne substancje,
- wspiera właściwą klasyfikację odpadów jako niebezpiecznych,
- wpływa na dobór metod przetwarzania, unieszkodliwiania i odzysku,
- może powodować zaostrzenie wymogów magazynowania, transportu i ewidencji dla określonych strumieni odpadów.
Dla operatorów instalacji i firm odpadowych Candidate List jest więc dobrym punktem wyjścia przy analizie składu odpadów, szczególnie tam, gdzie występują odpady z produkcji chemikaliów, tworzyw, wyrobów z dodatkami specjalnymi, farb, lakierów czy tekstyliów.
Gdzie znaleźć aktualną Candidate List?
Aktualna wersja Candidate List jest publikowana i regularnie aktualizowana na stronie ECHA. Wpisy obejmują m.in.:
- nazwę substancji i numer CAS/EC,
- powód zakwalifikowania jako SVHC (np. CMR, PBT, vPvB, ED),
- informacje o typowych zastosowaniach.
W praktyce oznacza to, że osoba odpowiedzialna za zgodność REACH, bezpieczeństwo chemiczne, BHP czy gospodarkę odpadami powinna zaprzyjaźnić się z Candidate List na tyle, by okresowo sprawdzać, czy wykorzystywane substancje lub wyroby nie trafiły właśnie na „czarną listę o podwyższonym ryzyku”. Opracowanie redakcyjne.