Ustawa z 9 stycznia 2026 r. – co realnie zmienia w gospodarce opakowaniami i odpadami?
Nowelizacja trzech ustaw jednocześnie. Więcej obowiązków sprawozdawczych, korekta zasad działania systemów zbierania opakowań i istotne przesunięcia terminów. Poniżej konkret: bez skrótów myślowych i bez marketingowego lukru.
1. Zakres nowelizacji
Ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. zmienia jednocześnie:
- ustawę o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,
- ustawę o odpadach,
- ustawę nowelizującą wcześniejsze przepisy opakowaniowe.
To oznacza ingerencję w system rozszerzonej odpowiedzialności producenta, system kaucyjny oraz mechanizmy raportowania i rozliczania opakowań.
2. Przedłużenie funkcjonowania dotychczasowych systemów zbierania
Jedną z kluczowych zmian jest wydłużenie możliwości funkcjonowania dotychczasowych systemów zbierania opakowań wielokrotnego użytku – przede wszystkim szklanych butelek do 1,5 l – poza systemem kaucyjnym.
Nowy termin graniczny to 31 grudnia 2028 r. W praktyce oznacza to okres przejściowy pozwalający przedsiębiorcom dostosować modele biznesowe do pełnego wdrożenia systemu kaucyjnego.
3. Obowiązki informacyjne i raportowe
Nowelizacja doprecyzowuje obowiązki przekazywania danych dotyczących:
- ilości opakowań wprowadzonych do obrotu,
- ilości opakowań przekazanych do odbiorców,
- ilości opakowań odebranych w systemach zbierania,
- rozliczeń między wprowadzającymi a podmiotami prowadzącymi systemy zbierania.
Zmiany te mają zwiększyć przejrzystość danych w BDO oraz ograniczyć rozbieżności między deklarowanymi a rzeczywistymi strumieniami opakowań.
4. Relacja do systemu kaucyjnego
Ustawa nie likwiduje systemu kaucyjnego, lecz porządkuje jego otoczenie prawne. Kluczowe jest umożliwienie czasowej koegzystencji:
- systemu kaucyjnego,
- dotychczasowych systemów zbierania opakowań wielokrotnego użytku,
- rozwiązań funkcjonujących w oparciu o umowy branżowe.
To rozwiązanie przejściowe ma ograniczyć ryzyko dezorganizacji rynku napojów i logistyki opakowań.
5. Znaczenie dla przedsiębiorców
Najbardziej odczuwalne skutki dla firm to:
- konieczność weryfikacji umów z operatorami systemów zbierania,
- aktualizacja procedur raportowania,
- dostosowanie ewidencji ilościowej i finansowej opakowań,
- analiza opłacalności utrzymania własnych systemów zbierania do 2028 r.
Dla części podmiotów to czas na uporządkowanie danych. Dla innych – moment decyzji strategicznych.
6. Cel regulacyjny
Głównym celem ustawy jest zapewnienie stabilności prawnej w okresie wdrażania nowych mechanizmów odpowiedzialności producentów oraz ograniczenie ryzyka chaosu organizacyjnego w gospodarce opakowaniami.
Innymi słowy: państwo próbuje zsynchronizować tempo legislacji z realiami rynku. Opracowanie redakcyjne.
