Procedura uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny
Aktualizacja: Listopad 2025 r. | Zasady uznania substancji za niebędącą odpadem w świetle Ustawy o odpadach.
Tryb administracyjny: Decyzja Marszałka Województwa
Od 29 sierpnia 2018 roku, po nowelizacji Ustawy o odpadach, **nie obowiązuje już zasada tzw. „milczącej zgody”**. Uznanie albo odmowa uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny następuje **wyłącznie w drodze decyzji Marszałka Województwa**.
- Organ właściwy: Marszałek Województwa, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania przedmiotu lub substancji.
- Procedura: Marszałek wydaje decyzję po zasięgnięciu opinii Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ).
- Okres ważności decyzji: Decyzja wydawana jest na czas oznaczony, **nie dłuższy niż 10 lat** (Art. 11 ust. 4b Ustawy o odpadach).
- Kontrola WIOŚ: Przed wydaniem opinii WIOŚ ma prawo przeprowadzić kontrolę w zakresie objętym zgłoszeniem.
Warunki uznania za produkt uboczny (Art. 10 Ustawy o odpadach)
Przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny (niebędący odpadem), jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki:
- Dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest **pewne**.
- Przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane **bezpośrednio** bez dalszego przetwarzania (innego niż normalna praktyka przemysłowa).
- Dany przedmiot lub substancja są produkowane jako **integralna część procesu produkcyjnego**.
- Substancja lub przedmiot spełniają wszystkie **istotne wymagania**, w tym prawne (w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi), a ich wykorzystanie **nie doprowadzi do negatywnych oddziaływań** na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Wymagania formalne zgłoszenia (Art. 11 Ustawy o odpadach)
Wytwórca jest obowiązany do przedłożenia Marszałkowi Województwa zgłoszenia, które musi zawierać m.in.:
- Dane identyfikacyjne podmiotu (imię i nazwisko/nazwę, adres, NIP).
- Miejsce wytwarzania oraz wskazanie przedmiotu/substancji i ich masy.
- Opis procesu produkcyjnego, w którym powstaje substancja, oraz procesu, w którym zostanie wykorzystana.
Wymagane załączniki i opłaty:
- Do zgłoszenia należy dołączyć **dowody potwierdzające spełnienie warunków** z Art. 10 (np. umowy, wyniki badań z akredytowanych laboratoriów).
- Wydanie decyzji podlega **opłacie skarbowej w wysokości 10,00 zł** (zgodnie z Ustawą o opłacie skarbowej).
Ważne Obowiązki i Wyłączenia
Zakazy i obowiązki:
- Magazynowanie: Zakazuje się łącznego magazynowania produktów ubocznych i odpadów (Art. 13 u.o.).
- Zmiana procesu: Zmiana procesu produkcyjnego, w którym powstaje produkt uboczny, wymaga dokonania **nowego zgłoszenia** (Art. 11 ust. 4f u.o.).
Wyłączenia:
Powyższych przepisów nie stosuje się do:
- Materiałów paszowych określonych w przepisach UE.
- Produktów przetworzenia drewna (np. kora, trociny, wióry, brykiety, pelety), stanowiących mechanicznie przetworzony naturalny surowiec drzewny, niezawierający jakichkolwiek innych substancji (Art. 11 ust. 5 u.o.).
Korzyści z uznania za produkt uboczny
Uznanie przedmiotu za produkt uboczny oznacza, że **nie jest on traktowany jako odpad**, co zwalnia przedsiębiorcę z konieczności realizowania obowiązków wynikających z gospodarki odpadami, takich jak:
- Prowadzenie ewidencji odpadów (wystawianie KPO i KEO) oraz sprawozdawczości.
- Uzyskiwanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów (o ile byłoby wymagane).
- Przestrzeganie limitów określonych w pozwoleniach.
Ponadto produkt uboczny może być swobodnie przekazywany (sprzedawany) dowolnemu odbiorcy, który nie musi posiadać żadnych decyzji w zakresie gospodarowania odpadami.
Źródło: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.).
