Odzysk odpadów poza instalacjami i urządzeniami – rozporządzenie z 11 maja 2015 r.
To rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. 2015 poz. 796) to praktyczna „instrukcja obsługi” sytuacji, gdy można legalnie prowadzić odzysk odpadów bez zezwolenia – pod warunkiem spełnienia ściśle opisanych warunków.
Podstawa prawna i cel rozporządzenia
Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 30 ust. 4 ustawy o odpadach. Celem aktu jest określenie katalogu odpadów oraz warunków, w jakich ich odzysk może być prowadzony poza instalacjami i urządzeniami, bez konieczności uzyskiwania zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
| Element | Co reguluje rozporządzenie |
|---|---|
| Zakres podmiotowy | Podmioty prowadzące odzysk odpadów w niewielkiej skali, m.in. wytwórcy odpadów, rolnicy, zarządcy dróg, właściciele gruntów, jednostki samorządu terytorialnego. |
| Zakres przedmiotowy | Rodzaje odpadów dopuszczonych do odzysku poza instalacjami oraz warunki tego odzysku (rodzaj procesu, ilości, sposób i miejsce stosowania). |
| Procesy odzysku | W szczególności R3 (recykling/odzysk substancji organicznych), R5 (recykling innych materiałów nieorganicznych) i R10 (zastosowanie odpadów w celu nawożenia lub rekultywacji). |
| Ograniczenia | Zakaz powodowania zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska; wymogi dotyczące jakości odpadów i maksymalnych ilości stosowanych na jednostkę powierzchni. |
Katalog odpadów – ogólne założenia
Szczegółowy wykaz odpadów znajduje się w załączniku do rozporządzenia. Ujęte są tam przede wszystkim odpady:
- z budowy i rozbiórki (np. kruszywa z betonu, cegieł, ceramiki),
- gleba, ziemia i kamienie inne niż niebezpieczne,
- odpady roślinne i bioodpady (z rolnictwa, ogrodów i parków),
- niektóre osady ściekowe i komposty spełniające wymagania jakościowe,
- wybrane frakcje z mechanicznej obróbki odpadów, nadające się do dalszego odzysku.
Wspólnym mianownikiem jest to, że odpady te – stosowane zgodnie z rozporządzeniem – nie powinny pogarszać stanu środowiska ani stwarzać zagrożeń dla ludzi czy zwierząt.
Główne typy procesów odzysku
R3 – odzysk substancji organicznych
W tym procesie przetwarzane są odpady organiczne, np. odpady roślinne czy bioodpady, które mogą zostać poddane kompostowaniu lub innym procesom prowadzącym do uzyskania produktu poprawiającego właściwości gleby. Rozporządzenie określa, jakie rodzaje odpadów mogą być tak wykorzystywane oraz w jakich ilościach i na jakich gruntach.
R5 – recykling materiałów nieorganicznych
Do R5 zalicza się m.in. wykorzystanie kruszyw z betonu, gruzu ceglanego czy odpadów ceramicznych do budowy i utwardzania dróg wewnętrznych, placów i podbudów. Rozporządzenie precyzuje, jakie odpady mineralne można wykorzystać, jak je przygotować (np. rozdrobnienie) oraz jakie są dopuszczalne ilości na jednostkę powierzchni.
R10 – wykorzystanie odpadów w środowisku
Proces R10 obejmuje stosowanie odpadów na powierzchni ziemi lub w glebie w celu jej rekultywacji lub nawożenia. Dotyczy to np. kompostów, niektórych osadów ściekowych czy gleby spełniającej wymagania jakościowe. Rozporządzenie określa warunki, przy których stosowanie takich odpadów jest dopuszczalne i bezpieczne.
Warunki prowadzenia odzysku bez zezwolenia
Aby skorzystać z możliwości odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami bez zezwolenia, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:
- wykorzystywany jest wyłącznie odpad wymieniony w załączniku do rozporządzenia,
- odpad pochodzi z legalnego źródła i nie jest zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi,
- odzysk odbywa się zgodnie z opisanym w rozporządzeniu procesem (R3, R5, R10) i w miejscu dopuszczonym do takiego zastosowania,
- nie są przekraczane określone w załączniku ilości odpadów przypadające na jednostkę powierzchni lub inne parametry graniczne,
- działania nie powodują pogorszenia stanu wód, gleby, powietrza ani uciążliwości dla okolicznych mieszkańców.
Relacja do innych przepisów
Rozporządzenie z 11 maja 2015 r. nie funkcjonuje w próżni. Stosując jego przepisy, należy równolegle uwzględnić:
- ustawę o odpadach – w szczególności definicje procesów odzysku i obowiązki ewidencyjne (BDO),
- rozporządzenie w sprawie katalogu odpadów – dla prawidłowego nadawania kodów,
- prawo budowlane – kiedy zastosowanie odpadów wiąże się z robotami budowlanymi,
- prawo wodne – w przypadku działań mogących oddziaływać na wody powierzchniowe lub podziemne,
- przepisy przeciwpożarowe i sanitarne – szczególnie przy większej skali działań.
Odpady, których nie obejmuje rozporządzenie
W praktyce ważne jest nie tylko to, co jest wymienione, ale również to, czego w katalogu nie ma. Rozporządzenie nie obejmuje m.in. wielu odpadów problemowych – takich jak zużyte opony czy niektóre odpady niebezpieczne. Dla ich przetwarzania konieczne jest uzyskanie odpowiedniego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, a często także spełnienie dodatkowych wymogów (np. przeciwpożarowych).
Zastosowanie w praktyce gospodarowania odpadami
Rozporządzenie z 11 maja 2015 r. jest użytecznym narzędziem dla podmiotów chcących w racjonalny sposób wykorzystywać odpady na własne potrzeby – np. do utwardzania dróg wewnętrznych, rekultywacji gruntów czy poprawy żyzności gleb. Umożliwia uproszczenie formalności (brak konieczności uzyskiwania zezwolenia), ale w zamian wymaga dobrej znajomości katalogu odpadów, warunków stosowania i rzetelnego podejścia do ochrony środowiska. Opracowanie redakcyjne.
