Jak Szacować Suchą Masę Odpadów (SM) na Potrzeby Sprawozdania BDO
Wymagania dla odpadów uwodnionych i palnych oraz metody dokumentowania SM poza systemem.
Obowiązek Podania Suchej Masy w Sprawozdaniu
Obowiązek podawania masy odpadów w przeliczeniu na suchą masę (SM) dotyczy rocznego sprawozdania o wytwarzanych i gospodarowaniu odpadami w systemie BDO. Dotyczy to przede wszystkim:
- Odpady uwodnione (np. szlamy, osady ściekowe, osady pofiltracyjne) objęte listą kodów wymagających SM.
- Odpady palne (np. paliwa alternatywne, tworzywa sztuczne), dla których wymagane jest podanie Wartości Opałowej (WO), która jest ściśle powiązana z zawartością SM.
Ponieważ karty ewidencji i przekazania odpadów (KEO/KPO) nie posiadają pola do wprowadzania SM (poza osadami ściekowymi o kodzie 19 08 05), dane te muszą być systematycznie gromadzone i szacowane poza systemem BDO.
Metoda Wzorcowa: Badania Laboratoryjne
Najbardziej rzetelną i wzorcową metodą ustalenia suchej masy jest badanie w akredytowanym laboratorium. Procedura badawcza obejmuje:
- Pobranie próbki: Należy pobrać próbkę, która jest reprezentatywna dla partii lub strumienia odpadu.
- Określenie masy mokrej: Ważenie pobranej próbki (M_mokra).
- Suszenie: Suszenie próbki w stałej temperaturze (zwykle 105°C) do momentu uzyskania stałej masy (eliminacja wilgoci).
- Określenie masy suchej: Ważenie próbki po wysuszeniu (M_sucha).
Procentową zawartość suchej masy (SM %) oblicza się ze wzoru:
$$SM [\%] = \frac{M_{sucha}}{M_{mokra}} \times 100$$
Dopuszczalne Metody Szacowania (Ekstrapolacja Danych)
W przypadku dużych, powtarzalnych strumieni odpadów, gdzie codzienne badania byłyby nieefektywne, można stosować szacowanie oparte na wiedzy inżynierskiej i uśrednionych wynikach badań.
1. Metoda Uśredniania Wyników
- Częstotliwość badań: Należy przeprowadzić serię badań laboratoryjnych SM w regularnych odstępach czasu (np. raz na kwartał lub miesiąc), aby ująć ewentualne wahania procesu.
- Ustalenie średniej: Na podstawie zebranych wyników oblicza się średnią procentową zawartość suchej masy dla danego kodu odpadu.
- Zastosowanie: Ustalona średnia wartość SM % jest następnie stosowana do przeliczenia całkowitej masy mokrej (z KEO/KPO) w sprawozdaniu rocznym.
- Warunek: Metoda ta jest akceptowalna, o ile udokumentowane dane historyczne potwierdzają stabilność wskaźnika SM w danym procesie.
2. Szacowanie SM dla Wartości Opałowej (WO)
- Dla odpadów palnych, badań WO często wymaga się w przeliczeniu na suchą masę.
- Badanie laboratoryjne: Laboratorium określa zarówno wartość opałową, jak i zawartość wilgoci/SM w badanej próbce.
- Rzetelność: Przyjęte do sprawozdania WO i SM muszą pochodzić z rzetelnych, reprezentatywnych badań, uwzględniających niestabilność wilgotności (np. w przypadku magazynowania odpadów na otwartej przestrzeni).
Wymogi Dokumentacyjne
W przypadku kontroli WIOŚ, posiadacz odpadów musi udowodnić poprawność podanej suchej masy. Niezbędna jest szczegółowa dokumentacja:
- Protokoły z pobierania próbek.
- Oryginalne wyniki badań laboratoryjnych (raporty z badań).
- Wewnętrzna metodologia obliczeń: Sposób, w jaki uzyskana wartość procentowa SM została przeliczona na całkowitą masę suchą w sprawozdaniu (wzory, dane wejściowe, uśrednienia).
- Potwierdzenie, że uśredniona wartość jest reprezentatywna dla masy odpadów za cały okres sprawozdawczy.
Utrzymywanie rzetelnej dokumentacji poza BDO jest kluczowe dla uniknięcia administracyjnych kar pieniężnych za błędy sprawozdawcze.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny. Przyjęta metoda szacowania powinna być dostosowana do specyfiki odpadu i procesu technologicznego.
