Nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi – system kaucyjny od 2025 roku

13 lipca 2023 roku uchwalono ustawę, która wprowadza w Polsce system kaucyjny (depozytowy) dla wybranych opakowań po napojach. Nowe przepisy zmieniają zasady gospodarowania opakowaniami i wdrażają elementy systemu , dostosowując polskie prawo do wymogów Unii Europejskiej.

Podstawa prawna

System kaucyjny został wprowadzony ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1852). Nowelizacja wprowadza do ustawy nowe przepisy – artykuły 40a–40z – które regulują zasady funkcjonowania systemu depozytowego w Polsce.

Cel wprowadzenia systemu

System kaucyjny ma zwiększyć poziom selektywnej zbiórki opakowań po napojach i ograniczyć ilość odpadów trafiających na składowiska. Celem jest osiągnięcie poziomu 90% zbiórki opakowań po napojach do 2029 roku, zgodnie z wymaganiami dyrektywy SUP (2019/904/UE).

Jak działa system kaucyjny?

Mechanizm systemu jest prosty – przy zakupie napoju w opakowaniu objętym kaucją, konsument płaci dodatkową kwotę, którą odzyskuje przy zwrocie pustego opakowania.

• Kaucja – pobierana przy zakupie napoju i zwracana przy zwrocie opakowania (planowana wysokość: ok. 0,50 zł).
• Bez paragonu – zwrot opakowania będzie możliwy bez okazywania dowodu zakupu.
• Punkty odbioru – sklepy powyżej 200 m² będą obowiązkowo przyjmować opakowania; mniejsze sklepy – dobrowolnie.
• Operator systemu – jeden lub kilku operatorów działających w imieniu producentów napojów, odpowiedzialnych za logistykę i rozliczenia.

Jakie opakowania obejmie kaucja?

System obejmuje trzy główne typy opakowań po napojach:

• plastikowe butelki jednorazowe (PET) o pojemności do 3 litrów,
• puszki metalowe do 1 litra,
• szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra.

W przyszłości katalog opakowań może zostać rozszerzony w drodze rozporządzenia.

Obowiązki przedsiębiorców

Ustawa nakłada nowe obowiązki na producentów i sprzedawców napojów:

• rejestracja w systemie BDO i oznaczenie produktów informacją o kaucji,
• uczestnictwo w systemie prowadzonym przez operatora lub samodzielne jego zorganizowanie,
• prowadzenie ewidencji ilości wprowadzonych i zebranych opakowań,
• osiąganie minimalnych poziomów selektywnej zbiórki i recyklingu,
• rozliczanie finansowe kosztów zbiórki i recyklingu opakowań.

Korzyści systemu

• redukcja ilości odpadów trafiających do środowiska,
• czystsze przestrzenie publiczne i mniejsze koszty sprzątania,
• wzrost jakości surowców wtórnych dzięki lepszej segregacji u źródła,
• wzrost świadomości ekologicznej konsumentów,
• spełnienie wymogów UE i uniknięcie kar za brak wdrożenia systemu.

Wejście w życie przepisów

System kaucyjny ma zacząć działać od 1 stycznia 2025 r. Przewidziano okres przejściowy, w którym producenci, sprzedawcy i operatorzy będą mogli przygotować infrastrukturę techniczną oraz oznakowanie produktów.

Podsumowanie

Wprowadzenie systemu kaucyjnego to jeden z najważniejszych kroków w kierunku realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu i gospodarki o obiegu zamkniętym. Nowelizacja ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych przenosi odpowiedzialność za odpady na producentów, wzmacnia system ROP i daje konsumentom realne narzędzie do ograniczenia ilości odpadów w środowisku.

Opracowanie redakcyjne.