Powiązanie Rozporządzenia (UE) 2023/1542 z ustawą o zużytych bateriach i akumulatorach
Unijne Rozporządzenie 2023/1542 zastępuje dotychczasową dyrektywę i wymusza gruntowną zmianę krajowych przepisów – w tym polskiej ustawy z 2009 r. o bateriach i akumulatorach.
Podstawa unijna:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii, uchylające dyrektywę 2006/66/WE.
Dz. Urz. UE L 191 z 28.07.2023 r.
Podstawa krajowa:
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz.U. 2023 poz. 2054 z późn. zm.) – akt krajowy implementujący uchyloną już Dyrektywę 2006/66/WE. Ustawa reguluje obowiązki producentów, dystrybutorów i użytkowników baterii oraz systemy zbierania, przetwarzania i recyklingu.
Zakres powiązania:
Wraz z wejściem w życie Rozporządzenia (UE) 2023/1542 polska ustawa będzie wymagała szerokiej nowelizacji. Rozporządzenie, jako akt o bezpośrednim stosowaniu, nie wymaga transpozycji, ale wymusza dostosowanie przepisów wykonawczych, kontrolnych i sankcyjnych w prawie krajowym. Ustawa krajowa zachowa charakter uzupełniający – w zakresie administracji, ewidencji i nadzoru.
Kluczowe obszary dostosowania prawa polskiego:
- Rejestr producentów i importerów baterii: dotychczasowy rejestr BDO (Baza Danych o Odpadach) będzie musiał zostać zintegrowany z unijnym systemem rejestracji i wymiany danych w ramach cyfrowego paszportu baterii (Battery Passport).
- Obowiązki sprawozdawcze: raportowanie poziomów recyklingu, zawartości materiałów wtórnych i śladu węglowego będzie rozszerzone i zautomatyzowane poprzez systemy cyfrowe.
- Oznakowanie i informacja: krajowe przepisy o oznakowaniu baterii (np. symbole przekreślonego kosza, kod chemiczny) będą musiały zostać uzupełnione o elementy cyfrowe i dane środowiskowe wynikające z ESPR i Rozporządzenia 2023/1542.
- Systemy zbierania i recyklingu: poziomy odzysku określone w ustawie będą musiały odpowiadać nowym progom unijnym (np. min. 63% do 2027 r.).
- Sankcje i nadzór rynku: organy polskie (m.in. GIOŚ, WIOŚ, Inspekcja Handlowa) uzyskają rozszerzone kompetencje kontrolne i obowiązek przekazywania danych do systemu unijnego.
Konsekwencje dla przedsiębiorców:
Firmy działające w Polsce i wprowadzające baterie lub produkty z wbudowanymi ogniwami będą musiały:
- prowadzić ewidencję zgodną z unijnym formatem paszportu cyfrowego,
- uzyskać dane od dostawców o pochodzeniu i śladzie środowiskowym surowców,
- dostosować dokumentację techniczną do wymogów Rozporządzenia (UE) 2023/1542,
- zaktualizować wpisy i sprawozdania w BDO zgodnie z unijnymi standardami danych.
Nowe powiązania między systemami UE i PL:
Planowane jest stworzenie interoperacyjnego połączenia między systemem BDO a unijnym rejestrem producentów baterii. Polska ustawa zachowa kompetencje w zakresie nadzoru i egzekucji, natomiast ocena zgodności, ślad węglowy i dane środowiskowe będą pochodziły z systemu unijnego.
Relacja z ESPR:
Ponieważ Rozporządzenie 2023/1542 stanowi sektorowe rozwinięcie zasad ESPR, dostosowanie polskiej ustawy o bateriach stanie się również jednym z pierwszych kroków w implementacji ESPR w Polsce. Nowelizacja ustawy z 2009 r. będzie musiała uwzględniać wspólne standardy paszportu produktu i cyfrowej identyfikowalności surowców.
Podsumowanie:
Polska ustawa o bateriach i akumulatorach przestanie pełnić funkcję głównego aktu implementacyjnego, a stanie się instrumentem administracyjno-kontrolnym uzupełniającym przepisy Rozporządzenia (UE) 2023/1542. Nowe regulacje unijne wymuszą transformację krajowego systemu gospodarowania bateriami w kierunku pełnej cyfryzacji, przejrzystości i zgodności z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Opracowanie redakcyjne.