Półprodukty rafineryjne (CN 2707 50 00; 2710 12 11; 2710 12 15; 2710 19 11; 2710 19 15; 2710 19 31; 2710 19 35; 2710 19 51; 2710 19 55) – charakterystyka chemiczno-fizyczna

Opis: Zróżnicowana grupa frakcji pośrednich powstających w procesach rafineryjnych (destylacja atmosferyczna/próżniowa, reforming, kraking katalityczny, hydroodsiarczanie). Typowe przykłady: light/medium naphtha, reformaty, frakcje benzynowe do dalszego blendowania, kerosenowe i olejowe „straight-run”, półprodukty do olejów napędowych oraz lekkich olejów opałowych.

Podstawowe właściwości fizykochemiczne

• Stan skupienia: ciecze, od bardzo lotnych (naphtha) po średnio ciężkie (gas oils)
• Barwa: bezbarwna do żółtawej/brunatnej
• Skład: mieszaniny alkanów, cykloalkanów, olefin i aromatów (zawartość zależna od procesu)
• Zakres wrzenia (orientacyjnie): ok. 30–200°C (frakcje benzynowe), 150–300°C (kerosenowe), 180–380°C (olejowe)
• Temperatura zapłonu (PM): typowo < -20°C do ok. 30°C (lekkie frakcje), > 55°C (frakcje olejowe)
• Gęstość (15°C): ~0,65–0,88 g/cm³ (zależnie od frakcji)
• Rozpuszczalność w wodzie: bardzo mała; mieszalne z rozpuszczalnikami organicznymi
• Lotność: wysoka dla frakcji lekkich; pary cięższe od powietrza

Kluczowe zagrożenia

• Pożar/wybuch: łatwopalne ciecze i pary (szczególnie frakcje lekkie); ryzyko tworzenia mieszanin wybuchowych z powietrzem.
• Zdrowie: działanie drażniące; możliwość efektów narkotycznych (senność, zawroty głowy); ryzyko aspiration hazard (chemiczne zapalenie płuc przy połknięciu i dostaniu się do dróg oddechowych).
• Składniki aromatyczne (np. BTEX): potencjalne działanie toksyczne; konieczność ograniczania ekspozycji.
• Środowisko: toksyczne dla organizmów wodnych, działanie długotrwałe; rozlew = skażenie gruntu/wód.

Zasady bezpiecznego postępowania i przechowywania

• Strefy Ex, eliminacja źródeł zapłonu, uziemianie podczas nalewania/przelewania (ładunki elektrostatyczne!).
• Magazyn: szczelne zbiorniki stalowe, oddechy z zabezpieczeniem przeciwwybuchowym; kontrola emisji par (Atex/VENT).
• Temperatura: przechowywać w temp. otoczenia; chronić przed nasłonecznieniem i nagrzaniem.
• Wentylacja: wydajna wentylacja ogólna i miejscowa; detekcja LEL w strefach zagrożenia.
• Środki Ochrony Indywidualnej: rękawice odporne na węglowodory, okulary, odzież antystatyczna.
• Postępowanie w razie rozlania: bariery sorpcyjne, sorbenty mineralne; zapobieganie przedostaniu się do kanalizacji.

Transport

• ADR/RID: zwykle Klasa 3 – materiały ciekłe zapalne.
• Numery UN (w zależności od składu/frakcji):
  • UN 1268 – Petroleum distillates, n.o.s. (częste dla naphtha/raffinate)
  • UN 3295 – Hydrocarbons, liquid, n.o.s. (mieszaniny węglowodorów)
  • UN 1203 – benzyna (dla frakcji o parametrach benzynowych)
  • UN 1223 – nafta (frakcje kerosenowe)
  • UN 1202 – olej napędowy/gas oil (frakcje olejowe)
• Grupa pakowania: II lub III (zależnie od temperatury zapłonu).

Utylizacja / zagospodarowanie

• Preferowany kierunek: dalszy przerób rafineryjny/blendowanie do paliw lub surowiec petrochemiczny.
• Odpady/pozostałości: zgodnie z właściwymi kodami EWC (np. 05 01, 13 07) i wymaganiami dot. odpadów niebezpiecznych.

Opracowanie redakcyjne.