Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) – globalny system bezpieczeństwa naftowego
Opis: Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) to organizacja zrzeszająca 31 państw rozwiniętych, powołana w 1974 r. po kryzysie naftowym lat 70. Jej celem jest zapewnienie stabilności dostaw energii, rozwój rynków energii oraz koordynacja polityki energetycznej krajów członkowskich. Kluczowym elementem działalności IEA jest system wspólnych zapasów ropy naftowej i mechanizmy ich uruchamiania w razie globalnych kryzysów.
Obowiązki państw członkowskich
- Utrzymywanie zapasów ropy naftowej i produktów naftowych na poziomie odpowiadającym 90 dniom importu netto.
- Regularne raportowanie danych o stanie zapasów do IEA.
- Udział w mechanizmie wspólnego uwalniania zapasów w przypadku zakłóceń na globalnym rynku.
Mechanizm awaryjny IEA
- W sytuacjach kryzysowych IEA może zdecydować o uwolnieniu zapasów strategicznych z magazynów państw członkowskich.
- Decyzje podejmowane są kolegialnie i obejmują m.in. kryzysy wywołane konfliktami zbrojnymi, katastrofami naturalnymi czy sankcjami.
- Przykłady interwencji: wojna w Zatoce Perskiej (1991), huragan Katrina (2005), wojna w Ukrainie (2022).
Znaczenie dla Polski i UE
- Polska jako członek IEA uczestniczy w systemie raportowania i awaryjnego uwalniania zapasów.
- Wymogi IEA są spójne z dyrektywą 2009/119/WE, dlatego system zapasów w Polsce spełnia zarówno standardy unijne, jak i globalne.
- Udział w IEA daje Polsce dostęp do wspólnych mechanizmów kryzysowych i większe bezpieczeństwo energetyczne.
Szersza działalność IEA
- Monitorowanie globalnych rynków energii i publikowanie raportów statystycznych.
- Wspieranie transformacji energetycznej i rozwoju odnawialnych źródeł energii.
- Analiza trendów technologicznych, efektywności energetycznej i redukcji emisji CO₂.
Opracowanie redakcyjne.