Koks naftowy (CN 2713 11 00; 2713 12 00)
Opis: Koks naftowy to stały, węglowy produkt uboczny powstający w procesach krakingu i koksowania resztkowych frakcji ropy naftowej. Występuje w formie porowatego, czarnego materiału o wysokiej zawartości węgla elementarnego. W zależności od jakości może być stosowany w przemyśle metalurgicznym (anody w produkcji aluminium), energetyce (paliwo stałe) lub przemyśle chemicznym. Wyróżnia się koks surowy (CN 2713 11 00) i koks kalcynowany (CN 2713 12 00).
Podstawowe właściwości fizykochemiczne
- Stan skupienia: ciało stałe, ziarniste
- Barwa: czarna
- Struktura: porowata, krucha
- Zapach: bez zapachu lub słabo smołowy
- Zawartość węgla: 85–98% (m/m)
- Zawartość popiołu: 0,2–1,0% (m/m)
- Zawartość siarki: 0,5–8% (m/m, zależnie od jakości ropy)
- Temperatura mięknienia: nie dotyczy – ciało stałe
- Temperatura zapłonu: >500°C
- Kaloryczność: 28–35 MJ/kg
- Rozpuszczalność w wodzie: nierozpuszczalny
- Rozpuszczalność w rozpuszczalnikach organicznych: praktycznie brak
Klasyfikacja zagrożeń
- Sam koks naftowy zwykle nie jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna.
- Może zawierać pozostałości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA):
- H351: Podejrzewa się działanie rakotwórcze (WWA w pyle koksowym).
- H373: Może powodować uszkodzenia narządów przy długotrwałym narażeniu (wdychanie pyłu).
- Pył koksowy może działać drażniąco na drogi oddechowe i oczy.
Bezpieczne przechowywanie i postępowanie
- Przechowywać w zadaszonych magazynach, chroniąc przed pyleniem i rozwiewaniem przez wiatr.
- Zapewnić system odpylania podczas załadunku i transportu.
- Środki OPI: maski przeciwpyłowe (P2/P3), okulary ochronne, odzież robocza.
- Unikać wdychania pyłu – szczególnie przy obróbce mechanicznej i przeładunku.
Transport
- Zazwyczaj nie podlega ADR.
- Może być klasyfikowany jako substancja luzem (klasa IMO dla transportu morskiego – IMSBC Code).
- Transport luzem w wagonach, statkach lub silosach.
Recykling / zagospodarowanie
- Stosowany jako paliwo w elektrowniach i cementowniach.
- Koks kalcynowany – surowiec do produkcji anod w hutnictwie aluminium i elektrody w hutnictwie stali.
- Możliwy odzysk energetyczny z wysoką wartością opałową.
- Odpady klasyfikowane jako: EWC 10 02 07 – odpady z oczyszczania gazów odlotowych (z procesów spalania koksu).
Opracowanie redakcyjne.