Analiza praktyczna rozporządzenia z 4 listopada 2025 r. – co oznacza dla przedsiębiorstw energochłonnych

Krótkie podsumowanie: Nowe rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska zmienia sposób, w jaki firmy przemysłowe muszą dokumentować i obliczać wskaźnik intensywności zużycia energii (Ei). W praktyce oznacza to więcej obowiązków sprawozdawczych, konieczność gromadzenia danych finansowych i energetycznych oraz ryzyko utraty statusu odbiorcy energochłonnego w razie błędów.

1. Kogo dotyczy rozporządzenie?

Adresatami są przedsiębiorstwa przemysłowe, które korzystają z ulg w opłatach OZE i kogeneracyjnych lub planują o nie występować. Dotyczy to głównie branż energochłonnych – metalurgii, papiernictwa, chemii, szkła, cementu oraz przemysłu spożywczego o dużym zużyciu energii elektrycznej.

2. Jakie dane muszą zebrać przedsiębiorstwa?

Firmy muszą przygotować spójny zestaw danych finansowych i technicznych za trzy ostatnie lata obrotowe, obejmujący:

• Całkowite roczne zużycie energii elektrycznej (w MWh), z podziałem na energię zakupioną, samowytworzoną i odzyskaną,
• Łączne koszty zakupu energii (w zł), w tym: cena energii czynnej, opłaty sieciowe, mocowa, OZE, kogeneracyjna, opłata jakościowa i dystrybucyjna,
• Wartość dodaną brutto (GVA) wyliczoną na podstawie sprawozdań finansowych (rachunek zysków i strat + bilans),
• Kod PKD przeważającej działalności – zgodny z wykazem sektorów energochłonnych,
• Dane o uzyskanej pomocy publicznej w poprzednich okresach (jeśli występuje),
• Potwierdzenie audytu energetycznego lub bilansu energetycznego, jeśli był wymagany.

3. Kluczowy wzór i jego znaczenie

Rozporządzenie wprowadza wzór na współczynnik intensywności zużycia energii elektrycznej (Ei):

Ei = (C / GVA) × 100 %

gdzie:
C – całkowite koszty energii elektrycznej w danym roku,
GVA – wartość dodana brutto przedsiębiorstwa.
Jeśli Ei przekroczy próg określony w ustawie OZE (np. 3 %, 6 % lub 17 %), przedsiębiorstwo może uzyskać status odbiorcy energochłonnego i korzystać z ulg.

4. Terminy i obowiązki

• Roczne sprawozdanie z obliczeń Ei należy złożyć do 31 marca każdego roku do Ministra Klimatu i Środowiska (za pośrednictwem właściwego operatora systemu).
• Dane za rok 2025 będą pierwszymi, które muszą być zgodne z nowym wzorem i uwzględniać opłatę mocową.
• W przypadku zmiany profilu działalności lub reorganizacji – konieczne jest ponowne obliczenie Ei za okres pełnych trzech lat.
• Firmy korzystające z ulg muszą przechowywać dokumentację źródłową przez co najmniej 10 lat – może ona być przedmiotem kontroli UOKiK, URE lub Komisji Europejskiej.

5. Główne ryzyka dla przedsiębiorstw

• Błędne dane finansowe – niewłaściwe ujęcie kosztów energii lub niezgodność z rachunkiem wyników może skutkować utratą kwalifikacji,
• Nieprawidłowa klasyfikacja PKD – błędny kod działalności może uniemożliwić uzyskanie statusu odbiorcy przemysłowego,
• Brak audytu energetycznego – weryfikacja zużycia energii musi być potwierdzona dokumentacją,
• Nadmierna pomoc publiczna – przekroczenie dopuszczalnego limitu pomocy (wg przepisów UE) grozi obowiązkiem jej zwrotu z odsetkami,
• Niespójność danych – różnice między raportem Ei a danymi przesyłanymi do KOBIZE lub BDO mogą wywołać kontrolę.

6. Wskazówki wdrożeniowe

Aby bezpiecznie wdrożyć nowe wymogi, przedsiębiorstwa powinny:

• Wdrożyć zintegrowany system monitorowania zużycia energii (EMS),
• Wyodrębnić koszty energii w ewidencji księgowej (kontach analitycznych),
• Regularnie aktualizować klasyfikację PKD oraz strukturę kosztów,
• Współpracować z doradcą energetycznym lub audytorem w celu walidacji danych,
• Przygotować raport porównawczy Ei dla poprzednich lat – ułatwia kontrolę i analizę trendów,
• Zachować dokumentację w formie elektronicznej (faktury, raporty z liczników, umowy z dostawcami).

7. Znaczenie dla sektora przemysłowego

Nowy sposób obliczania Ei oznacza większą precyzję w ocenie faktycznej energochłonności przedsiębiorstw. Dla firm, które dotychczas korzystały z ulg, oznacza to konieczność dokładniejszego raportowania i potencjalną weryfikację poziomu pomocy. Z drugiej strony, rozporządzenie ułatwia dostęp do wsparcia tym podmiotom, które faktycznie ponoszą wysokie koszty energii w relacji do wartości dodanej produkcji.

8. Podsumowanie

Nowe przepisy porządkują system wsparcia dla odbiorców przemysłowych, ale równocześnie zwiększają obowiązki sprawozdawcze i ryzyko błędów. Dla firm oznacza to konieczność lepszego zarządzania danymi energetycznymi i finansowymi – a także większą przejrzystość wobec organów kontrolnych krajowych i unijnych. Ci, którzy dobrze przygotują swoje systemy raportowania, zyskają przewagę w dostępie do ulg i programów pomocowych. Opracowanie redakcyjne.