EU ETS a CBAM – koniec ucieczki emisji i nowe realia dla przemysłu
Mechanizm CBAM jest logicznym uzupełnieniem systemu EU ETS. Jego celem nie jest tworzenie nowego podatku, lecz zamknięcie luki, która przez lata osłabiała skuteczność europejnej polityki klimatycznej.
Dlaczego sam EU ETS przestał wystarczać
EU ETS skutecznie ogranicza emisje w Unii Europejskiej, ale przez lata borykał się z problemem tzw. ucieczki emisji. Produkcja przenoszona poza UE pozwalała omijać koszty emisji, jednocześnie nie zmniejszając globalnego śladu węglowego. CBAM powstał jako odpowiedź na ten problem.
Czym jest mechanizm CBAM
CBAM, czyli mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, obejmuje import wybranych towarów do Unii Europejskiej. Jego zadaniem jest wyrównanie kosztów emisji między producentami unijnymi objętymi EU ETS a producentami spoza UE.
Powiązanie CBAM z EU ETS
CBAM nie funkcjonuje niezależnie od EU ETS. Jego konstrukcja opiera się na cenie uprawnień do emisji CO₂ w systemie EU ETS. Importerzy będą zobowiązani do uwzględniania emisji związanych z produkcją towarów w sposób analogiczny do obowiązków producentów unijnych.
CBAM a bezpłatne przydziały uprawnień
Wraz z wdrażaniem CBAM przewidziano stopniowe ograniczanie bezpłatnych przydziałów uprawnień w EU ETS dla sektorów objętych mechanizmem granicznym. Oznacza to, że ochrona konkurencyjności przemysłu ma być przenoszona z przydziałów darmowych na CBAM.
Kogo dotyczy CBAM
Mechanizm CBAM obejmuje wybrane sektory przemysłu, w których ryzyko ucieczki emisji jest szczególnie wysokie. Dotyczy to m.in. produkcji stali, cementu, aluminium, nawozów i energii elektrycznej. Zakres CBAM może być w przyszłości rozszerzany.
Nowe obowiązki dla importerów
CBAM wprowadza obowiązki raportowe dla importerów, którzy muszą gromadzić dane o emisjach związanych z produkcją importowanych towarów. W praktyce oznacza to konieczność współpracy z dostawcami spoza UE oraz uporządkowania danych emisyjnych w całym łańcuchu dostaw.
CBAM jako sygnał globalny
Wprowadzenie CBAM wysyła jasny sygnał, że koszty emisji CO₂ stają się elementem globalnej konkurencji gospodarczej. Mechanizm ten zachęca producentów spoza UE do ograniczania emisji, jeśli chcą zachować dostęp do rynku unijnego.
EU ETS i CBAM jako jeden system naczyń połączonych
EU ETS i CBAM tworzą wspólny mechanizm, który obejmuje zarówno produkcję wewnątrz Unii, jak i import. Razem mają ograniczać emisje w sposób bardziej kompleksowy, bez przerzucania problemu poza granice UE. Opracowanie redakcyjne.