Globalna współpraca w walce z zanieczyszczeniami: Protokół z Kioto

Wprowadzenie

Protokół z Kioto to międzynarodowe porozumienie mające na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych, które przyczyniają się do zmian klimatycznych. Uchwalony w 1997 roku podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w Kioto w Japonii, stanowił pierwszy krok w kierunku globalnej współpracy w walce z zanieczyszczeniem atmosfery i ochroną klimatu.

---

Kluczowe założenia Protokołu z Kioto

1. Cele redukcji emisji:
   • Zobowiązanie krajów rozwiniętych do redukcji emisji gazów cieplarnianych o średnio 5,2% poniżej poziomów z 1990 roku w okresie 2008–2012.
2. Gazów cieplarnianych objętych protokołem:
   • Dwutlenek węgla (CO₂), metan (CH₄), podtlenek azotu (N₂O), fluorowęglowodory (HFC), perfluorowęglowodory (PFC) oraz sześciofluorek siarki (SF₆).
3. Mechanizmy elastyczne:
   • Handel emisjami: Krajom pozwolono handlować niewykorzystanymi limitami emisji.
   • Mechanizm Czystego Rozwoju (CDM): Projekty redukcji emisji w krajach rozwijających się, które można było wliczyć do celów redukcji.
   • Wspólna realizacja (JI): Wspólne projekty redukcji emisji między krajami rozwiniętymi.
4. Podział na kraje rozwinięte i rozwijające się:
   • Kraje rozwinięte (Aneks I) miały obowiązkowe cele redukcji emisji, podczas gdy kraje rozwijające się nie były nimi objęte.

---

Wdrożenie Protokołu z Kioto

1. Ratifikacja:
   • Protokół wszedł w życie w 2005 roku po ratyfikacji przez 55 krajów odpowiedzialnych za co najmniej 55% globalnych emisji CO₂ w 1990 roku.
   • Kraje takie jak Stany Zjednoczone nie ratyfikowały protokołu.
2. Realizacja celów:
   • Większość krajów Aneksu I osiągnęła wyznaczone cele redukcji emisji, głównie dzięki rozwojowi odnawialnych źródeł energii i poprawie efektywności energetycznej.
3. Przedłużenie porozumienia (Poprawka z Doha):
   • W 2012 roku poprawka z Doha przedłużyła obowiązywanie protokołu do 2020 roku, ustalając nowe cele redukcji emisji.

---

Wyzwania i krytyka Protokołu z Kioto

1. Brak zobowiązań dla największych emitentów:
   • Kraje rozwijające się, takie jak Chiny i Indie, które są jednymi z największych emitentów CO₂, nie były zobowiązane do redukcji emisji.
2. Wycofanie się USA:
   • Stany Zjednoczone, będące jednym z największych emitentów, nie ratyfikowały protokołu, co osłabiło jego skuteczność.
3. Ograniczone cele:
   • Cele redukcji emisji były niewystarczające, aby znacząco ograniczyć globalne ocieplenie.
4. Złożoność mechanizmów:
   • Mechanizmy elastyczne, takie jak handel emisjami, były krytykowane za brak przejrzystości i możliwość nadużyć.

---

Znaczenie Protokołu z Kioto

1. Pierwszy krok w globalnej współpracy:
   • Protokół ustanowił ramy dla międzynarodowych działań na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych.
2. Podstawa dla przyszłych porozumień:
   • Stanowił fundament dla Porozumienia Paryskiego z 2015 roku, które zastąpiło Protokół z Kioto, obejmując więcej krajów i ambitniejsze cele.
3. Promowanie zrównoważonego rozwoju:
   • Mechanizmy takie jak CDM wspierały rozwój projektów ekologicznych w krajach rozwijających się.

---

Podsumowanie

Protokół z Kioto był ważnym krokiem w kierunku globalnej współpracy na rzecz walki z zanieczyszczeniem atmosfery i zmianami klimatycznymi. Mimo swoich ograniczeń i wyzwań, zapoczątkował międzynarodowe wysiłki na rzecz redukcji emisji, które kontynuowane są w ramach Porozumienia Paryskiego.