Spektrofotometr UV-VIS
Uniwersalne urządzenie analityczne służące do oznaczania szerokiego zakresu substancji chemicznych w próbkach wodnych, glebowych i odpadach — jedna z najczęściej stosowanych technik w laboratoriach środowiskowych.
Twórca i historia: Zasady spektrofotometrii UV-VIS wywodzą się z prac niemieckiego fizyka Josepha von Fraunhofera (1787–1826), który jako pierwszy zbadał widmo światła słonecznego. Pierwsze komercyjne spektrofotometry UV-VIS powstały w latach 40. XX wieku w firmie Beckman Instruments — konstruktor Arnold O. Beckman (1900–2004) opracował słynny model DU (1941), który zrewolucjonizował analitykę chemiczną.
Zasada działania: Spektrofotometr UV-VIS mierzy pochłanianie światła przez roztwór w zakresie długości fal od ok. 190 do 1100 nm. Substancje w próbce absorbują promieniowanie o charakterystycznych długościach fal, a stopień absorpcji jest proporcjonalny do ich stężenia (zgodnie z prawem Lamberta-Beera).
Budowa: Urządzenie składa się ze źródła światła (deuterowego i wolframowego), monochromatora, kuwety pomiarowej, detektora fotodiody lub fotopowielacza oraz układu rejestracji i analizy danych.
Zakres zastosowania:
- Odpady płynne i ścieki: oznaczanie związków azotu, fosforanów, siarczków, fenoli, cyjanków, substancji powierzchniowo czynnych;
- Odpady stałe i gleby: oznaczanie po ekstrakcji wodnej lub chemicznej (np. fosfor, azot, fenole);
- Wody: monitoring składników odżywczych, substancji toksycznych i parametrów jakościowych;
- Powietrze: analiza filtrów i ekstraktów w ocenie zanieczyszczeń organicznych.
Parametry możliwe do oznaczenia: azot amonowy, azot Kjeldahla, fosforany, fenole, siarczki, cyjanki, surfaktanty, substancje organiczne, barwa, mętność.
Zalety: szeroki zakres zastosowań, szybkie i tanie pomiary, wysoka powtarzalność.
Wady: wymaga przygotowania próbki, interferencje matrycowe mogą ograniczać dokładność.
Powiązane techniki: chromatografia jonowa, elektrochemia, konduktometria, analiza TOC. Opracowanie redakcyjne.