Chromatograf cieczowy wysokosprawny (HPLC)
Jedna z najczęściej stosowanych metod chromatograficznych w analityce środowiskowej — umożliwia oznaczanie związków organicznych i nieorganicznych w wodzie, glebie, odpadach i powietrzu.
Twórca i historia: Koncepcję nowoczesnej wysokosprawnej chromatografii cieczowej opracował w latach 60. XX wieku Csaba Horváth (1930–2004), węgierski inżynier chemik pracujący na Uniwersytecie Yale. Jego prace doprowadziły do powstania pierwszego w pełni zautomatyzowanego systemu HPLC w 1966 roku.
Zasada działania: Próbka ciekła wprowadzana jest do strumienia fazy ruchomej, która przepływa przez kolumnę wypełnioną fazą stacjonarną pod wysokim ciśnieniem. Składniki próbki rozdzielają się w zależności od ich powinowactwa do obu faz i czasu retencji. Po wyjściu z kolumny są wykrywane przez odpowiedni detektor (UV-VIS, fluorescencyjny, DAD, MS).
Budowa: Typowy chromatograf HPLC składa się z: pomp wysokociśnieniowych, dozownika próbki (manualnego lub autosamplera), kolumny chromatograficznej, detektora oraz systemu sterowania komputerowego.
Zakres zastosowania:
- Odpady płynne: oznaczanie pestycydów, herbicydów, fenoli, kwasów organicznych, surfaktantów;
- Odpady stałe i gleby: analiza ekstraktów wodnych i organicznych (np. fenole, LKT, pestycydy);
- Wody: kontrola jakości wody pod kątem substancji organicznych i pozostałości pestycydów;
- Powietrze: analiza próbek pobranych na sorbenty i ekstraktów rozpuszczalnikowych.
Parametry możliwe do oznaczenia: pestycydy, herbicydy, fenole ogólne, LKT (lotne kwasy tłuszczowe), surfaktanty, barwniki, dodatki organiczne.
Zalety: bardzo wysoka selektywność i powtarzalność, możliwość rozdzielania substancji nietrwałych w wysokich temperaturach, szerokie zastosowanie środowiskowe.
Wady: wymaga przygotowania próbki i odpowiednich rozpuszczalników, wyższy koszt eksploatacji w porównaniu z UV-VIS.
Powiązane techniki: GC, UV-VIS, GC-MS, HPLC-MS, SPE, TOC. Opracowanie redakcyjne.