Ustawa o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS)
Krajowe zasady gry dla organizacji, które chcą nie tylko „być zgodne”, ale świecić przykładem w zarządzaniu wpływem na środowisko.
Ustawa wdraża w Polsce europejski system EMAS (Eco-Management and Audit Scheme), ustanawiając ramy prawne rejestracji organizacji, akredytacji i nadzoru nad weryfikatorami środowiskowymi oraz prowadzenia jawnego rejestru EMAS. Jej celem jest podnoszenie jakości zarządzania środowiskowego ponad minimum ustawowe.
Co to jest EMAS?
EMAS to dobrowolny, unijny system ekozarządzania i audytu, oparty na ciągłym doskonaleniu, przejrzystości (oświadczenie środowiskowe) i niezależnej weryfikacji. W praktyce to „ISO 14001 na sterydach” – z silniejszym akcentem na wyniki i komunikację z interesariuszami.
Zakres regulacji
- zasady rejestracji organizacji w krajowym rejestrze EMAS,
- akredytacja i nadzór nad weryfikatorami środowiskowymi,
- wymogi wobec oświadczeń środowiskowych i ich walidacji,
- zadania organów administracji odpowiedzialnych za EMAS,
- opłaty, kontrola i odpowiedzialność administracyjna.
Kto może przystąpić?
Każda organizacja (przedsiębiorstwo, urząd, instytucja) działająca na terytorium RP, niezależnie od wielkości i branży, o ile wdroży system zarządzania środowiskowego zgodny z EMAS i podda się weryfikacji.
Wymogi i procedura rejestracji
- Przegląd środowiskowy – identyfikacja aspektów i zgodności z prawem.
- System zarządzania środowiskowego – z celami, programem i monitorowaniem.
- Audyt wewnętrzny – ocena skuteczności i zgodności.
- Oświadczenie środowiskowe – rzetelne dane, wskaźniki, wyniki.
- Weryfikacja i walidacja – przez akredytowanego weryfikatora.
- Wpis do rejestru EMAS – po pozytywnej ocenie dokumentów.
Rola administracji i weryfikatorów
- Organ prowadzący rejestr – weryfikuje wnioski i prowadzi jawny wykaz.
- Jednostka akredytująca – udziela i nadzoruje akredytacje weryfikatorów.
- Weryfikator środowiskowy – niezależnie ocenia system i waliduje oświadczenia.
Korzyści dla organizacji
- wyższa wiarygodność środowiskowa i przewaga konkurencyjna,
- lepsza zgodność z prawem i mniejsze ryzyko sankcji,
- optymalizacja zużycia zasobów i kosztów,
- przejrzysta komunikacja z interesariuszami (oświadczenie środowiskowe).
Nadzór, opłaty i sankcje
Ustawa przewiduje opłaty rejestrowe oraz mechanizmy nadzorcze (w tym kontrole i możliwość zawieszenia/wykreślenia z rejestru). Naruszenia mogą skutkować decyzjami administracyjnymi ograniczającymi posługiwanie się logo EMAS.
EMAS a ISO 14001
ISO 14001 stanowi solidną bazę systemową; EMAS dodaje obowiązek publikacji zwalidowanego oświadczenia środowiskowego, większą transparentność i ciągłe, mierzalne doskonalenie wyników.
EMAS to „liga mistrzów” w zarządzaniu środowiskowym: dobrowolny, ale wymagający. Ustawa z 15 lipca 2011 r. ustawia czytelne zasady – od akredytacji weryfikatorów po jawny rejestr – tak, by wysoka jakość była standardem, a nie wyjątkiem. Opracowanie redakcyjne.