Projektowanie opakowań nadających się do recyklingu – wymagania PPWR

Jednym z najważniejszych obowiązków wprowadzonych przez rozporządzenie PPWR jest konieczność projektowania opakowań w sposób umożliwiający ich skuteczny recykling. Wymagania te będą miały fundamentalne znaczenie dla producentów, importerów i firm pakujących produkty, ponieważ opakowania niespełniające kryteriów recyklingu nie będą mogły być wprowadzane na rynek Unii Europejskiej.

PPWR przenosi punkt ciężkości gospodarki opakowaniowej z etapu zagospodarowania odpadów na etap projektowania opakowania. Oznacza to, że zgodność z przepisami będzie musiała być zapewniona już na etapie konstrukcji produktu i wyboru materiałów.

Obowiązek projektowania opakowań do recyklingu

PPWR wprowadza obowiązek projektowania opakowań w sposób umożliwiający ich recykling w warunkach przemysłowych. W praktyce oznacza to, że opakowanie musi być możliwe do przetworzenia przy użyciu istniejących technologii stosowanych w gospodarce odpadami.

Opakowania będą musiały spełniać określone kryteria techniczne, które zostaną doprecyzowane w aktach wykonawczych Komisji Europejskiej.

Od około 2030 roku opakowania niespełniające wymagań recyklingu nie będą mogły być wprowadzane do obrotu na rynku Unii Europejskiej.

Klasy recyklowalności opakowań

PPWR wprowadza system oceny recyklowalności opakowań oparty na klasach wydajności recyklingu. Opakowania będą klasyfikowane według stopnia, w jakim można odzyskać materiał w procesie recyklingu.

Opakowania o niskiej efektywności recyklingu nie będą uznawane za nadające się do recyklingu i nie będą mogły być wprowadzane do obrotu.

W praktyce oznacza to konieczność projektowania opakowań w sposób umożliwiający odzysk znacznej części materiału.

Najczęstsze problemy konstrukcyjne opakowań

Wiele obecnie stosowanych opakowań nie spełnia przyszłych wymagań PPWR. Największe problemy dotyczą opakowań wykonanych z wielu materiałów lub zawierających elementy utrudniające recykling.

Problematyczne rozwiązania obejmują między innymi:

• opakowania wielomateriałowe trudne do rozdzielenia,
• ciemne tworzywa sztuczne niewykrywalne w sortowniach,
• elementy metalowe połączone z tworzywami sztucznymi,
• nadmierne stosowanie etykiet klejonych,
• materiały kompozytowe.

Zmiany konstrukcyjne mogą dotyczyć nawet bardzo popularnych opakowań, takich jak kanistry z olejem silnikowym, opakowania chemikaliów czy opakowania wysyłkowe.

Konsekwencje dla przedsiębiorców

Nowe wymagania oznaczają konieczność ścisłej współpracy między producentami opakowań a przedsiębiorstwami pakującymi produkty.

W wielu przypadkach konieczne będzie:

• zmienienie dostawców opakowań,
• zmiana materiałów opakowaniowych,
• przeprojektowanie opakowań,
• wprowadzenie badań recyklowalności.

Zmiany te mogą wiązać się ze znacznymi kosztami oraz koniecznością przebudowy łańcuchów dostaw.

Regulacje krajowe w Polsce

W Polsce wymagania dotyczące recyklingu opakowań wynikają obecnie głównie z ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz przepisów o poziomach recyklingu.

System krajowy koncentruje się przede wszystkim na osiąganiu poziomów odzysku i recyklingu, natomiast PPWR wprowadza wymagania dotyczące samej konstrukcji opakowań.

W praktyce oznacza to zasadniczą zmianę podejścia regulacyjnego – odpowiedzialność przedsiębiorcy będzie dotyczyła nie tylko finansowania recyklingu, ale również projektowania opakowania.

Co przedsiębiorca powinien zrobić

Przedsiębiorstwa wprowadzające opakowania powinny rozpocząć przygotowania do PPWR możliwie wcześnie.

Najważniejsze działania obejmują:

• przegląd wszystkich stosowanych opakowań,
• analizę materiałów opakowaniowych,
• kontakt z dostawcami opakowań,
• ocenę możliwości recyklingu,
• plan zmian konstrukcyjnych.

Firmy, które rozpoczną przygotowania zbyt późno, mogą mieć trudności z dostosowaniem opakowań przed wejściem w życie wymagań.

Ryzyka niezgodności

Najważniejszym ryzykiem wynikającym z niespełnienia wymagań PPWR jest brak możliwości wprowadzania opakowań na rynek UE.

Oznacza to, że przedsiębiorstwo może utracić możliwość sprzedaży produktów w opakowaniach niespełniających wymagań recyklingu.

W praktyce wymagania dotyczące recyklowalności opakowań staną się jednym z kluczowych elementów dopuszczenia produktu do rynku europejskiego. Opracowanie redakcyjne.