Wprowadzenie instytucji „Systemu Monitorowania i Kontrolowania Jakości Paliw”
Jednolity tekst ustawy z 2025 roku wprowadza nową, kompleksową strukturę nadzoru nad jakością paliw w Polsce — System Monitorowania i Kontrolowania Jakości Paliw. To ważny krok w stronę centralizacji i cyfryzacji kontroli rynku paliw ciekłych, biopaliw, a także nowych nośników energii, takich jak wodór czy LNG.
Cel i struktura systemu
System Monitorowania i Kontrolowania Jakości Paliw (SMKJP) został powołany w odpowiedzi na rosnące wymagania unijne dotyczące monitorowania jakości paliw oraz zapewnienia ich zgodności ze standardami środowiskowymi i technicznymi. Jego głównym celem jest integracja wszystkich procesów kontroli jakości w jednym spójnym systemie, obejmującym zarówno nadzór administracyjny, jak i techniczne badania laboratoryjne.
System jest zarządzany centralnie, a jego koordynatorem został Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, we współpracy z Inspekcją Handlową, Inspekcją Ochrony Środowiska oraz innymi jednostkami nadzoru paliwowego. W ramach SMKJP wprowadzono jednolity rejestr wyników kontroli paliw oraz elektroniczny system zgłaszania niezgodności.
Zakres działania
Nowa instytucja obejmuje wszystkie etapy łańcucha dostaw paliw — od produkcji, przez transport i magazynowanie, aż po sprzedaż detaliczną. System dotyczy m.in.:
- paliw ciekłych (benzyny, oleje napędowe, biopaliwa ciekłe),
- gazów energetycznych (LPG, CNG, LNG),
- wodoru jako paliwa alternatywnego,
- paliw stałych wykorzystywanych w małych instalacjach (poniżej 1 MW).
Rola laboratoriów i standardy jakości
W ramach SMKJP szczególną rolę przyznano akredytowanym laboratoriom badawczym, które muszą spełniać wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025. Ustawa precyzyjnie definiuje zasady pobierania próbek, prowadzenia badań i raportowania wyników w formie elektronicznej do centralnego systemu. Dane te są następnie udostępniane organom nadzorczym oraz wykorzystywane do analiz trendów jakościowych na rynku paliw.
Korzyści i znaczenie dla rynku
Wprowadzenie SMKJP ma zapewnić większą przejrzystość rynku paliw i skuteczniejsze wykrywanie nieprawidłowości. System umożliwia szybszą reakcję na przypadki wprowadzania paliw niespełniających norm jakościowych, a także poprawia spójność danych kontrolnych na poziomie krajowym. Dla przedsiębiorców oznacza to potrzebę dostosowania się do nowych obowiązków w zakresie dokumentacji i raportowania.
Podsumowanie
Nowa instytucja stanowi kluczowy element modernizacji systemu kontroli paliw w Polsce. Jej utworzenie to krok w stronę zgodności z polityką klimatyczną Unii Europejskiej oraz wdrożenia jednolitego nadzoru nad wszystkimi rodzajami paliw – od tradycyjnych po alternatywne. Dla sektora energetycznego i transportowego to zmiana o dużym znaczeniu, wprowadzająca nową jakość w monitorowaniu bezpieczeństwa i zgodności paliw z normami. Opracowanie redakcyjne.
