Środki myjące stosowane po usunięciu wycieków substancji niebezpiecznych

Ostatni, ale nie mniej istotny etap likwidacji awarii środowiskowej – bezpieczne i skuteczne oczyszczenie terenu z pozostałości substancji niebezpiecznych.

1. Cel i znaczenie etapu mycia

Po zebraniu rozlanej cieczy i użyciu sorbentów na powierzchni często pozostają osady, tłuste plamy lub pozostałości substancji chemicznych. Ich usunięcie jest kluczowe nie tylko dla estetyki, ale przede wszystkim dla eliminacji ryzyka wtórnego skażenia i kontaktu z ludźmi, zwierzętami lub wodami opadowymi. Dlatego ostatnim krokiem działań interwencyjnych jest mycie i neutralizacja skażonego miejsca.

2. Rodzaje środków myjących

Wybór środka zależy od rodzaju substancji, jaka uległa rozlaniu. Preparaty dzieli się na kilka głównych grup:

• Środki emulgujące (detergenty przemysłowe) – rozbijają tłuste osady i ułatwiają ich usunięcie wodą; stosowane przy wyciekach olejów, paliw i smarów,
• Środki neutralizujące – przeznaczone do kwasów, zasad i substancji żrących; zawierają bufory chemiczne przywracające neutralne pH,
• Środki biochemiczne – zawierają mikroorganizmy rozkładające substancje organiczne (np. węglowodory ropopochodne), bezpieczne dla środowiska,
• Preparaty odkażające – stosowane po skażeniu biologicznym lub sanitarnym, zawierają związki chloru, alkohole lub czwartorzędowe sole amoniowe,
• Środki uniwersalne o neutralnym pH – do końcowego mycia po zastosowaniu neutralizatorów i sorbentów.

3. Przykładowe substancje czynne

Najczęściej stosowane związki aktywne w przemysłowych środkach myjących to:

• niejonowe i anionowe surfaktanty (np. alkilopoliglikozydy, siarczany alkilowe),
• wodorowęglany i węglany sodu – łagodne zasady do rozpuszczania tłuszczów,
• cytryniany, fosforany lub krzemiany – jako regulatory pH i stabilizatory roztworów,
• mieszaniny rozpuszczalników organicznych (np. glikoli, estrów) – do trudnych zabrudzeń przemysłowych,
• naturalne olejki terpenowe (np. z pomarańczy lub sosny) – w środkach ekologicznych.

4. Zasady bezpiecznego stosowania

• przed użyciem środka należy zapoznać się z kartą charakterystyki (SDS),
• unikać stosowania detergentów silnie zasadowych lub kwasowych bez konieczności neutralizacji,
• mycie prowadzić z użyciem szczotek lub myjek ciśnieniowych na małej powierzchni roboczej,
• unikać spływu popłuczyn do kanalizacji bez wcześniejszego oczyszczenia,
• używać rękawic, gogli i obuwia ochronnego – nawet w przypadku preparatów „ekologicznych”.

5. Postępowanie z popłuczynami

Woda z mycia poawaryjnego, zwłaszcza po kontakcie z substancjami ropopochodnymi, powinna być traktowana jako odpad ciekły niebezpieczny i przekazana do utylizacji przez uprawniony podmiot. Niedopuszczalne jest odprowadzanie jej do kanalizacji deszczowej.

6. Przykładowe środki dostępne na rynku

• BioRem OIL – biopreparat do usuwania plam olejowych i węglowodorowych, biodegradowalny (producent: BioArc, Polska),
• Clean Safe Industrial – detergent neutralny o szerokim spektrum działania, bez fosforanów (dystrybutor: Ekotech),
• Oil Off – koncentrat do czyszczenia nawierzchni po wyciekach paliw i smarów (Inter Global, Poznań),
• Eco Neutralizer P – preparat neutralizujący kwasy i zasady, zgodny z normą PN-EN 15366 (EcoMineral, Kraków),
• Hydro Clean – środek do mycia separatorów i powierzchni betonowych po skażeniu ropopochodnym (Sorbchem, Polska).

7. Podsumowanie

Skuteczne mycie po awarii środowiskowej to nie tylko kwestia estetyki – to element systemu bezpieczeństwa ekologicznego. Dobór odpowiedniego środka, uwzględniającego charakter substancji i rodzaj powierzchni, pozwala zapobiec wtórnemu skażeniu i zapewnia zgodność działań z przepisami o gospodarce odpadami i ochronie wód. W skrócie: po rozlaniu – nie tylko wchłonąć, ale i domyć.

Opracowanie redakcyjne.