Nielegalny zrzut substancji ropopochodnych do kanalizacji deszczowej
Przykład incydentu środowiskowego z rejonu Poznania, pokazujący skutki nieodpowiedzialnego postępowania z odpadami ciekłymi.
1. Charakter zdarzenia
W 2023 roku w kilku miejscowościach w rejonie Poznania służby komunalne i inspektorzy WIOŚ odnotowali przypadki nielegalnego zrzutu substancji ropopochodnych do kanalizacji deszczowej. Zgłoszenia pochodziły od mieszkańców, którzy zauważyli na powierzchni rzeki i rowów melioracyjnych charakterystyczny, tęczowy film olejowy oraz intensywny zapach ropy i smaru.
2. Przyczyna i mechanizm incydentu
Ustalono, że do kanalizacji deszczowej wprowadzono odpadowe oleje i emulsje przemysłowe – najprawdopodobniej pochodzące z warsztatu lub małego zakładu obróbki metali. Sprawcy wykorzystali wpusty uliczne jako sposób „pozbycia się” cieczy odpadowych, licząc na to, że deszczówka rozcieńczy zanieczyszczenia. W rzeczywistości system deszczowy jest bezpośrednio połączony z odbiornikami wodnymi, więc substancje trafiły niemal natychmiast do lokalnych cieków.
3. Skutki środowiskowe
Na powierzchni wód powstała warstwa olejowa o grubości kilku milimetrów, ograniczająca dostęp tlenu i powodująca śnięcie drobnych organizmów wodnych. Zaobserwowano również skażenie osadów dennych w obrębie ujścia kanału, a w rejonie rowu melioracyjnego wystąpił nieprzyjemny zapach oraz obumarcie roślinności brzegowej. Dodatkowym ryzykiem była możliwość przedostania się frakcji ropopochodnych do wód gruntowych.
4. Działania naprawcze
W ramach akcji interwencyjnej służby miejskie i straż pożarna:
- zastosowały rękawy i zapory sorpcyjne na powierzchni rzeki w celu zatrzymania filmu olejowego,
- zebrały zanieczyszczenia z powierzchni przy pomocy łapaczy i odkurzaczy przemysłowych,
- przeprowadziły czyszczenie studzienek i kanałów na odcinku objętym zanieczyszczeniem,
- pobrały próbki do analizy laboratoryjnej w celu określenia rodzaju i źródła substancji.
Inspektorzy WIOŚ wszczęli postępowanie w trybie art. 183 Kodeksu karnego – nieodpowiednie postępowanie z odpadami, zagrożone karą pozbawienia wolności do 5 lat. Dalsze działania objęły kontrolę zakładów znajdujących się w zlewni kanalizacji deszczowej oraz ocenę stanu wód w kolejnych tygodniach po zdarzeniu.
5. Wnioski i znaczenie prewencji
Incydent ten pokazuje, że każdy nielegalny zrzut do systemu deszczowego ma natychmiastowe skutki środowiskowe. Kanały deszczowe nie są oczyszczalniami – są prostą drogą do rzek i jezior. Dlatego edukacja przedsiębiorców, monitoring wlotów i studzienek, a także szybkie reagowanie mieszkańców na widoczne zanieczyszczenia, stanowią kluczowy element zapobiegania podobnym przypadkom w przyszłości.
Opracowanie redakcyjne.
