Awaria spalarni osadów ściekowych w oczyszczalni Czajka
Grudzień 2018 – grudzień 2019. Rok przerwy, wiele pytań i jeszcze więcej beczek osadów.
1. Tło zdarzenia
W oczyszczalni ścieków Czajka w Warszawie działała nowoczesna instalacja – Stacja Termicznej Utylizacji Osadów Ściekowych (STUOŚ), czyli spalarnia przetwarzająca odpady powstające w procesie oczyszczania ścieków. Miała zamieniać osad w energię cieplną i elektryczną, ograniczając ilość odpadów kierowanych na składowiska.
2. Co się stało?
Pod koniec 2018 roku doszło do poważnej awarii rekuperatorów – wymienników ciepła w systemie spalarni. Uszkodzenia uniemożliwiły dalsze funkcjonowanie całej instalacji. Z powodu charakteru awarii i konieczności wymiany kluczowych elementów technologicznych, spalarnia została wyłączona z eksploatacji na około rok.
3. Skutki i konsekwencje
- Logistyczne: zamiast przetwarzać osady na miejscu, MPWiK musiało je przekazywać zewnętrznym firmom do utylizacji w sześciu województwach – m.in. wielkopolskim, lubelskim, kujawsko-pomorskim i podlaskim.
- Finansowe: transport i utylizacja tysięcy ton osadów generowały i presję budżetową.
- Środowiskowe: zwiększone emisje z transportu ciężarowego, ryzyko odorowe i zwiększone obciążenie innych instalacji przyjmujących odpady.
- Wizerunkowe: pojawiły się kontrowersje medialne i pytania o nadzór techniczny nad strategiczną instalacją dla stolicy.
- Organizacyjne: w trybie awaryjnym uruchamiano tymczasowe rozwiązania, m.in. zwiększenie przepustowości przeróbki mechaniczno-biologicznej.
4. Działania naprawcze
Naprawa rekuperatorów i modernizacja systemu odzysku ciepła trwały do końca 2019 roku. Po przywróceniu funkcjonowania spalarni STUOŚ ponownie przejęła utylizację osadów na miejscu, przywracając pierwotny model gospodarki obiegu zamkniętego w oczyszczalni.
5. Wnioski i lekcje dla branży
- Stały monitoring stanu technicznego elementów wysokotemperaturowych (rekuperatory, wymienniki, palniki) jest kluczowy.
- System awaryjny odbioru osadów przez zewnętrzne podmioty powinien być z góry przewidziany w planach kryzysowych.
- Redundancja technologiczna – posiadanie rezerwowych linii spalania – może ograniczyć skutki długotrwałych przestojów.
- Transparentność informacyjna wobec mieszkańców i władz lokalnych minimalizuje napięcia społeczne i medialne.
Awaria Czajki pokazała, że nawet nowoczesne instalacje potrzebują konserwacji z wyprzedzeniem, a logistyka „plan B” powinna być przygotowana nie tylko na papierze. W przeciwnym razie – zamiast energii z osadu – zostaje jedynie smród i rachunki za paliwo.
Opracowanie redakcyjne.
