Powiązanie kodu odpadu z technologią recyklingu – jak kod wskazuje możliwe procesy odzysku R1–R13?
Kod odpadu to nie tylko etykieta ewidencyjna. W praktyce gospodarki odpadami kod decyduje o tym, jakie technologie odzysku lub recyklingu mogą zostać zastosowane. To kluczowa informacja zarówno dla firm zbierających i transportujących, jak i instalacji przetwarzających odpady.
1. Dlaczego kod odpadu decyduje o technologii recyklingu?
Każdy kod w katalogu odpadów opisuje nie tylko rodzaj materiału, ale też źródło jego powstania, poziom zanieczyszczeń oraz potencjalne właściwości niebezpieczne. Na tej podstawie instalacja dobiera możliwe procesy odzysku R1–R13.
Nie każdy kod dopuszcza każdy proces – np. odpady niebezpieczne nie mogą trafić do recyklingu materiałowego, a niektóre odpady organiczne nie mogą być spalane z odzyskiem energii.
2. Procesy odzysku R1–R13 – szybkie przypomnienie
- R1 – wykorzystanie jako paliwo lub inny sposób odzysku energii,
- R2 – odzysk/regeneracja rozpuszczalników,
- R3 – recykling substancji organicznych,
- R4 – recykling metali i związków metali,
- R5 – recykling innych materiałów nieorganicznych,
- R6 – regeneracja kwasów i zasad,
- R7 – odzysk składników wykorzystywanych do redukcji zanieczyszczeń,
- R8 – odzysk składników z katalizatorów,
- R9 – regeneracja olejów i innych materiałów,
- R10 – rozprowadzanie na powierzchni ziemi w celach nawozowych,
- R11 – wykorzystanie odpadów uzyskanych w procesach R1–R10,
- R12 – przygotowanie odpadów do procesów R1–R11,
- R13 – magazynowanie w celu przygotowania do odzysku.
To nie przypadek, że kody określają kierunek technologiczny – powiązanie jest bardzo logiczne.
3. Jak kod odpadu wskazuje możliwe procesy R?
3.1. Struktura kodu = informacja o materiale
Pierwsza cyfra grupy kodu określa główną kategorię odpadu (np. 13 = oleje, 17 = budowlane, 19 = odpady z instalacji). Już na tym poziomie widać, który proces odzysku będzie możliwy.
3.2. Gwiazdka „*” – odpady niebezpieczne
Jeżeli kod ma gwiazdkę, procesy odzysku są ograniczone. Najczęściej dopuszczalne są:
- R2 (rozpuszczalniki),
- R4 (metale z zanieczyszczeniami),
- R9 (regeneracja olejów),
- R12 (wstępne przygotowanie),
- R13 (magazynowanie).
3.3. Kod = źródło odpadu
Źródło często determinuje technologię, np.:
- 13 01 11* – regeneracja olejów hydraulicznych (R9),
- 17 04 05 – recykling metali (R4),
- 20 01 01 – recykling papieru (R3/R5),
- 19 12 12 – paliwa alternatywne (R1),
- 16 06 01* – odzysk metali z akumulatorów (R4/R8),
- 02 01 03 – odpady organiczne (R3/R10).
4. Jak instalacje dobierają proces R?
Zakład analizuje:
- kod i opis odpadu,
- właściwości fizykochemiczne (np. zawartość wody, metali, LZO),
- czy odpad ma właściwości niebezpieczne HP,
- zawartość energii (jeśli rozważane R1),
- możliwość wydzielenia frakcji wtórnych.
5. Typowe powiązania kodów z procesami odzysku – przykłady
| Kod odpadu | Typ materiału | Typowe procesy R |
|---|---|---|
| 13 01 11* | Oleje hydrauliczne | R9 (regeneracja), R12, R13 |
| 15 01 01 | Opakowania papierowe | R3 (recykling), R5 |
| 16 06 01* | Akumulatory ołowiowe | R4 (metale), R8 (katalizatory – Pb), R12 |
| 17 04 02 | Aluminium | R4 (recykling metali) |
| 19 12 12 | Balast RDF/SRF | R1 (odzysk energii), R12 |
| 20 01 08 | Odpady biologiczne | R3 (kompostowanie), R10 |
Kod odpadu jest jednym z najważniejszych wyznaczników technologii recyklingu lub odzysku. To on decyduje o możliwych procesach R, o wymaganiach dla instalacji oraz o ścieżce dalszego zagospodarowania. Zrozumienie powiązań między kodem a procesami R1–R13 to fundament skutecznego i zgodnego z prawem zarządzania odpadami.
Opracowanie redakcyjne.
