ROM — Best Available Techniques Reference Document for the Production of Large Volume Inorganic Chemicals (Ammonia, Acids and Fertilisers)

Chemia wielkotonażowa — czyli jak robić kwasy i nawozy, nie podnosząc kwasowości atmosfery.

BREF ROM obejmuje produkcję nieorganicznych chemikaliów wielkotonażowych, w tym amoniaku, kwasów (siarkowego, azotowego, fosforowego), nawozów azotowych i mieszanek NPK. Branża ta charakteryzuje się znacznymi emisjami powietrznymi (NO_x, SO₂, NH₃, pyły), ładunkiem ścieków i dużym zużyciem energii.

Zakres i procesy

• Synteza amoniaku (Haber–Bosch), kwasu azotowego, siarkowego i fosforowego.
• Produkcja nawozów azotowych i NPK.
• Magazynowanie i załadunek produktów oraz surowców (gaz ziemny, siarka, fosforyty, kwasy).
• Oczyszczanie gazów procesowych i wód technologicznych.

Konkluzje BAT — najważniejsze wymagania

• Powietrze:
  • NO_x — SCR/SNCR, optymalizacja spalania, katalityczne redukcje z NH₃.
  • SO₂ — konwersja katalityczna, skrubery kwasowe.
  • NH₃ — adsorbery, kondensacja, skrubery z recyrkulacją.
  • Pyły — cyklony, filtry workowe i mokre odpylanie.
• Woda/ścieki: neutralizacja i odzysk kwasów, separacja osadów, obiegi zamknięte w chłodzeniu i płukaniu, stripping amoniaku.
• Energia: odzysk ciepła z reakcji egzotermicznych (np. utlenianie SO₂), integracja z instalacjami parowymi i elektrycznymi.
• Materiały i odpady: odzysk kwasu siarkowego, recyrkulacja wód płuczkowych, zagospodarowanie fosfogipsów i pyłów filtracyjnych.

BATAELs i monitoring

BREF ROM określa BATAELs dla NO_x, SO₂, NH₃, pyłów, fluorowodoru (dla kwasu fosforowego), a także parametrów ścieków (pH, zawiesina, NH₄⁺, P, F, metale). Wymagany jest ciągły monitoring emisji powietrznych oraz okresowy monitoring ścieków technologicznych.

Powiązania z innymi BREF-ami

• ENE – efektywność energetyczna w procesach egzotermicznych.
• EFS – emisje z magazynowania.
• CWW – oczyszczanie ścieków i gazów.
• WT – zagospodarowanie odpadów produkcyjnych (np. fosfogipsów).

Wdrożenie w praktyce

• Pozwolenia zintegrowane: limity emisji muszą odpowiadać konkluzjom BAT.
• Modernizacje: SCR/SNCR, skrubery, odzysk ciepła, zamknięte obiegi wodne.
• Gospodarka odpadowa: wykorzystanie fosfogipsu, minimalizacja szlamów i pyłów.

Najczęstsze wyzwania

• Redukcja emisji NOx w wysokotonażowych instalacjach kwasu azotowego.
• Ograniczenie emisji NH₃ w systemach magazynowania i załadunku nawozów.
• Problematyka zagospodarowania fosfogipsów.
• Integracja odzysku energii z istniejącą infrastrukturą zakładową.

Dlaczego to ważne?

Produkcja nawozów i kwasów to podstawa przemysłu chemicznego — BREF ROM pilnuje, by nie zamieniła się w podstępną fabrykę smogu i ścieków. Opracowanie redakcyjne.