Streszczenie Krajowego Planu Gospodarki Odpadami 2028

Niniejsze opracowanie przedstawia zwięzłe, niespecjalistyczne omówienie założeń, celów oraz kierunków działań Krajowego Planu Gospodarki Odpadami 2028, dokumentu strategicznego wyznaczającego ramy polityki państwa w obszarze gospodarki odpadami w perspektywie do roku 2028.

1) Charakter i cel dokumentu

• KPGO 2028 stanowi nadrzędny dokument planistyczny w dziedzinie gospodarki odpadami w Polsce.
• Jego celem jest określenie strategicznych kierunków działań w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów, zwiększania poziomu ich ponownego użycia, recyklingu i odzysku oraz ograniczania składowania.
• Plan obejmuje okres do roku 2028 z perspektywą długoterminową, spójną z politykami klimatyczną i surowcową UE.

KPGO 2028 stanowi instrument koordynujący działania władz publicznych, samorządów i sektora gospodarczego.

2) Cele strategiczne

• Osiągnięcie wysokich poziomów przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu, zgodnych z wymogami unijnymi.
• Redukcja masy odpadów kierowanych na składowiska do poziomu poniżej 10% do roku 2035.
• Wdrożenie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) w procesach produkcyjnych, konsumpcji i gospodarce komunalnej.
• Rozwój krajowych zdolności przetwarzania odpadów, w tym w szczególności instalacji do recyklingu i odzysku energii.

Cele te mają charakter zarówno środowiskowy, jak i gospodarczy – wspierają bezpieczeństwo surowcowe oraz transformację w kierunku zrównoważonego rozwoju.

3) Zakres przedmiotowy planu

• KPGO obejmuje wszystkie podstawowe strumienie odpadów, w tym odpady komunalne, opakowaniowe, niebezpieczne, budowlane, osady ściekowe oraz odpady z wybranych gałęzi przemysłu.
• Wskazuje priorytety postępowania z każdą z kategorii odpadów, określając hierarchię działań: zapobieganie → ponowne użycie → recykling → odzysk → unieszkodliwianie.

Plan uwzględnia zarówno gospodarkę komunalną, jak i przemysłową – w ramach jednolitego systemu raportowania i nadzoru.

4) Główne kierunki działań

• Rozwój infrastruktury gospodarki odpadami w oparciu o regionalne i krajowe instalacje przetwarzania.
• Wzmocnienie systemów selektywnej zbiórki, w tym odbioru bioodpadów i frakcji problemowych.
• Rozbudowa systemu PSZOK oraz wspieranie punktów napraw i ponownego użycia (re-use).
• Wprowadzenie i egzekwowanie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).
• Upowszechnienie ewidencji elektronicznej w systemie BDO.

Kierunki działań są ściśle powiązane z krajowym planem wdrażania GOZ oraz unijnymi strategiami surowcowymi.

5) Rola uczestników systemu

• Administracja rządowa: tworzenie ram prawnych, kontrola i sprawozdawczość wobec instytucji UE.
• Jednostki samorządu terytorialnego: organizacja systemów zbiórki i zagospodarowania odpadów komunalnych.
• Przedsiębiorcy: realizacja obowiązków ROP, prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania i odzysku.
• Obywatele: właściwa segregacja odpadów i uczestnictwo w systemie gminnym.

Plan kładzie nacisk na współodpowiedzialność wszystkich uczestników systemu.

6) Monitorowanie i ewaluacja

• System monitorowania KPGO 2028 opiera się na raportowaniu do BDO, corocznych sprawozdaniach wojewódzkich oraz analizach GUS i IOŚ-PIB.
• Przewidziano cykliczną ewaluację skuteczności działań oraz aktualizację planu w przypadku zmian regulacyjnych UE.

Ocena skuteczności opiera się na mierzalnych wskaźnikach osiągnięcia celów środowiskowych i gospodarczych.

7) Efekty oczekiwane

• Zmniejszenie ilości odpadów kierowanych na składowiska.
• Zwiększenie poziomu recyklingu i ponownego użycia materiałów.
• Rozwój krajowego rynku surowców wtórnych i technologii odzysku.
• Wzrost świadomości ekologicznej społeczeństwa.

Realizacja planu przyczyni się do wzmocnienia odporności gospodarki na kryzysy surowcowe oraz do osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu.

8) Powiązania z innymi dokumentami strategicznymi

• KPGO 2028 jest zgodny z polityką ekologiczną państwa, Krajową Polityką Surowcową oraz dokumentami UE, w tym Planem działania na rzecz GOZ.
• Stanowi podstawę do opracowywania wojewódzkich planów gospodarki odpadami (WPGO).

Dzięki temu zapewniona jest spójność planowania i raportowania w skali krajowej oraz europejskiej. Opracowanie redakcyjne.